The Project Gutenberg EBook of Hedda Gabler, by Henrik Ibsen

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Hedda Gabler
       Dramo en kvar aktoj

Author: Henrik Ibsen

Translator: Odd Tangerud

Release Date: September 5, 2006 [EBook #19183]

Language: Esperanto

Character set encoding: ASCII

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HEDDA GABLER ***




Produced by William Walter Patterson, Geraldine Wright and Andrew Sly






HENRIK IBSEN

HEDDA GABLER

Dramo en kvar aktoj

(1890)

Tradukis
Odd Tangerud

Eldonejo: Jec Scandinavia a/s
Postboks 54. N - 3401 Lier
Tlf. 32 85 50 01, Fax. 32 85 50 82
ISBN 82-91707-61-8


ROLOJ:

  JORGEN TESMAN, stipendiulo pri arthistorio
  SINJORINO HEDDA TESMAN, lia edzino
  FRAUxLINO JULIANE TESMAN, lia onklino
  SINJORINO ELVSTED
  ASESORO BRACK
  EJLERT LOVBORG
  BERTE, servistino en la domo de la geedzoj Tesman

  (Brack prononcigxas: _Brak_
   Jochum prononcigxas: _Jokum_
   [o/] prononcigxas: franca _eu_ aux germana _oe_)

(La intrigo okazas en la vilao de _Tesman_ en la okcidenta
parto de la urbo.)




UNUA AKTO


(Grandspaca, bele kaj elegante meblita salono kun dekoro en malhelaj
koloroj. Sur la fona muro estas largxa pordaperturo kun
flankentiritaj kurtenoj. Tiu aperturo kondukas en pli malgrandan
cxambron, meblitan en la sama stilo kia la salono. Sur la dekstra
muro de tiu cxi estas duala pordo, kiu kondukas al la antauxcxambro.
Sur la kontrauxa, maldekstra muro estas vitra pordo, ankaux tiu kun
flankentirita kurteno. Tra la fenestroj oni vidas parton de ekstera
verando kun tegmento kaj foliarboj kun auxtunaj koloroj. Antauxe sur
la planko staras ovala tablo kovrita de tuko kaj kun segxoj
cxirkauxe. Antauxe sur la dekstra muro estas largxa, malhela
porcelana forno, altdorsa apogsegxo, skabelo kun kuseno kaj du
taburetoj. En la dekstra angulo estas angulsofo kaj malgranda ronda
tablo. Antauxe, iom tirita de la muro, estas sofo. Interne apud la
vitra pordo estas piano. Ambauxflanke de la fona pordo staras
etagxeroj kun ajxoj el terakoto kaj majoliko. Cxe la fona muro de la
malantauxa cxambro oni vidas sofon, tablon kaj kelkajn segxojn. Super
tiu sofo pendas portreto de belaspekta, maljuna viro en uniformo de
generalo. Super la tablo pendas lampo kun neklara, laktokolora, vitra
kupolo. -- Cxirkauxe en la salono estas multaj florbukedoj metitaj en
vazojn. Aliaj kusxas sur la tabloj. Sur la plankoj de ambaux cxambroj
kusxas dikaj tapisxoj. -- Matena lumo. La suno brilas tra la vitra
pordo.)

(_Frauxlino Juliane Tesman_, kun cxapelo kaj sunombrelo, envenas de
la antauxcxambro, akompanata de _Berte_, kiu portas bukedon,
cxirkauxvolvitan de papero. _Frauxlino Tesman_ estas bonaspekta kaj
bonanima sinjorino de proksimume 65 jaroj. Belete sed simple vestita
en griza promena vesto. _Berte_ estas iom agxa servistino kun
ordinara kampara aspekto.)

FRAUxLINO TESMAN
(haltas interne de la pordo, auxskultas kaj diras mallauxte) Vere mi
kredas, ke ili ankoraux ne ellitigxis.

BERTE
(same mallauxte) Estas ja kiel mi diris, frauxlino. Pensu, -- tiom
malfrue kiom la vaporsxipo alvenis en la nokto. Kaj jen poste! Dio
mia, -- kiom la juna sinjorino volis elpaki, antaux ol sin retiri por
ripozi.

FRAUxLINO TESMAN
Jes, ja, -- lasu ilin nur bone ripozi. Sed fresxan matenan aeron ili
almenaux havu enen al si, kiam ili venos. (sxi iras al la vitra
pordo kaj tute malfermas gxin)

BERTE
(apud la tablo, iom konfuzita kun la bukedo en la mano) Honto al mi
se plu estas konvena loko. Mi opinias, ke mi metu gxin cxi tien,
frauxlino. (metas la bukedon antauxe sur la pianon)

FRAUxLINO TESMAN
Do nun vi havas novajn gemastrojn, mia kara Berte. Dio sciu, ke estis
por mi pli ol zorgoplene rezigni pri vi.

BERTE
(plorprete) Tamen pri mi, frauxlino! Kion mi diru? Mi, kiu dum tiom
da jaroj estis en la servo de la frauxlinoj.

FRAUxLINO TESMAN
Ni devas trankvile akcepti la staton. Vere estas nenio alia farebla.
Vidu, Jorgen _devas_ havi vin en la domo cxe si. Li devas. Vi ja
kutimigxis mastrumi por li ek de kiam li estis knabeto.

BERTE
Jes, sed tamen, frauxlino, mi tiom zorge pensas pri sxi, kiu kusxas
hejme. Kompatinda sxi, kiu mem estas tute senhelpa. Kaj jen kun la
nova servistino! Neniam en la mondo lernas sxi kontentigi al la
bezonoj de tiu malsana homo.

FRAUxLINO TESMAN
Nu, mi certe sukcesos instrui sxin al tio. Kaj la plimulton mi
kompreneble prenos sur min mem. Pro mia malfelicxa fratino vi ne
bezonas maltrankviligxi, mia kara Berte.

BERTE
Nu jes, sed estas ankaux alia afero, frauxlino. Mi multe timas, ke mi
ne povos suficxe kontentigi al la juna sinjorino.

FRAUxLINO TESMAN
Nu bona Dio, -- en la unua tempo eble okazos io tia.

BERTE
Cxar aspekte sxi estas tre pretendema.

FRAUxLINO TESMAN
Kompreneble. Filino de generalo Gabler. Kaj pripensu al kio sxi estis
kutimita dum la generalo vivis. Cxu vi memoras, kiam sxi kune kun sia
patro rajdis laux la vojo? En la longa, nigra draprobo? Kaj kun plumo
en la cxapelo?

BERTE
Jes, jes, -- estu certa! -- Sed vere mi ne tiam imagis, ke farigxus
paro el sxi kaj la kandidato.

FRAUxLINO TESMAN
Ankaux mi ne. -- Sed atentu -- Berte, -- dum mi memoras: De nun vi ne
titolu Jorgen kandidato. Vi devas diri "la doktoro".

BERTE
Jes, ankaux la juna sinjorino menciis tion -- cxinokte, -- jxus kiam
ili envenis la pordon. Cxu vere _estas_ tiel, frauxlino?

FRAUxLINO TESMAN
Jes, efektive estas tiel. Imagu, Berte, -- ili faris lin doktoro
eksterlande. Nun dum la vojagxo, komprenu. Pri tio mi auxdis ecx ne
vorteton, -- antaux ol li mem rakontis tie malsupre sur la sxipkajo.

BERTE
Jes, ja, li certe kapablas farigxi kio ajn. Tiom lerta kiom _li_
estas. Sed mi neniam kredis, ke li ankaux volis komenci kuraci
homojn.

FRAUxLINO TESMAN
Ne, ne estas tia doktoro, kia li farigxis. -- (kapskuas
signifoplene) Tamen baldaux vi eble nomu lin io alia, kio estas
ankoraux pli grandioza.

BERTE
Cxu vere! Kio estos tio, frauxlino?

FRAUxLINO TESMAN
(ridetas) Hm, -- nu, tion vi scius! (emociita) Aj, Dio mia, -- se
karmemora Jochum povus rigardi el sia tombo, kaj vidi, kio farigxis
el lia knabeto! (cxirkauxrigardas) Sed auxskultu, Berte, -- kial vi
_jenon_ faris? -- Forprenis la kovrajxojn de cxiuj mebloj?

BERTE
Sinjorino diris, ke mi tion faru. Sxi ne sxatas kovrajxojn sur la
segxoj, sxi diris.

FRAUxLINO TESMAN
Cxu ili do uzos cxi tiun cxambron -- cxiutage?

BERTE
Jes, sxajne. Almenaux laux Sinjorino. Cxar li mem, -- la doktoro, --
li nenion diris.

(_Jorgen Tesman_ venas kantetante de la dekstra flanko de la
malantauxa cxambro, portante malplenan, malfermitan valizon. Li estas
mezstatura, juneca viro de 33 jaroj, iom diketa, kaj kun fidema,
ronda, kontenta vizagxo, blondaj haroj kaj barbo. Li portas
okulvitrojn, kaj estas vestita en komforta, iom neglektema hejma
vestajxo.)

FRAUxLINO TESMAN
Bonan matenon, bonan matenon, Jorgen!

TESMAN
(cxe la pordo) Onklino Julle! Kara onklino Julle! (proksimigxas kaj
vigle agitas sxian manon) Vi, cxi tie -- tiom frue en la tago! Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Jes, kompreneble ke mi devis fari etan viziton al vi.

TESMAN
Kaj tio ecx se vi ne havis suficxan ripozon dum la nokto!

FRAUxLINO TESMAN
Ho, neniel afektas min.

TESMAN
Nu, cetere vi venis bone hejmen de la kajo? Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Jes, vere mi faris, -- dank' al Dio. La asesoro gxentile akompanis
min gxis la pordo.

TESMAN
Domagxe ke ni ne povis kunpreni vin en la veturilo. Sed vi ja mem
vidis --. Hedda havis tiom da skatoloj, kiujn ni devis kunpreni.

FRAUxLINO TESMAN
Jes, vere ege multe da skatoloj sxi havis.

BERTE
(al Tesman) Eble mi eniru por demandi Sinjorinon, cxu estus io pri
kio mi povus sxin helpi?

TESMAN
Ne, dankon, Berte, -- vi ne faru. Se sxi ion deziras, sxi sonorigos,
sxi diris.

BERTE
(dekstren) Nu tiel.

TESMAN
Sed jen, -- kunprenu tiun cxi valizon.

BERTE
(prenas gxin) Mi metos gxin en la subtegmentejon.

(Sxi eliras tra la pordo de la antauxcxambro.)

TESMAN
Imagu, onklino, -- tiun valizon mi havis tute plensxtopita de nuraj
kopioj. Estas nekredeble kiom mi sukcesis kolekti en la arkivoj.
Malnovaj, strangaj dokumentoj pri kiuj neniu ion sciis --

FRAUxLINO TESMAN
Jes certe, vi ne malsxparis vian tempon dum la nuptovojagxo, vi,
Jorgen.

TESMAN
Ne, tion mi ja povas diri. Sed demetu vian cxapelon. Jen! permesu al
mi malnodi la banton. Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
(dum li tion faras) Ho Dio mia, -- tio cxi estas ja kvazaux vi
ankoraux estus hejme cxe ni.

TESMAN
(turnas la cxapelon en sia mano) Jen, -- kian belan, grandiozan
cxapelon vi havigis al vi!

FRAUxLINO TESMAN
Mi acxetis gxin pro Hedda.

TESMAN
Pro Hedda? Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Jes, por ke Hedda ne hontu pri mi, kiam ni kune promenos surstrate.

TESMAN
(karese frapetas sxian vangon) Vi ja pensas pri cxio, vi, onklino
Julle! (metas la cxapelon sur segxon cxe la tablo) Kaj nun, -- jen,
-- ni eksidu cxi tie en la sofo. Kaj iom babilu gxis Hedda venos.

(Ili sidigas sin; sxi metas sian sunombrelon en la angulon de la
sofo.)

FRAUxLINO TESMAN
(prenas ambaux liajn manojn kaj rigardas lin) Kiom benate bone estas
denove havi vin vigle vivanta antaux miaj okuloj, Jorgen! Ho vi, filo
de nia karmemora Jochum!

TESMAN
Kaj kiom por mi! Ree rigardi vin, onklino Julle! Vin, kiu estis por
mi kaj patro kaj patrino.

FRAUxLINO TESMAN
Jes, mi certe scias, ke vi dauxre amos viajn maljunajn onklinojn.

TESMAN
Sed estas do neniu plibonigo por onklino Rina. Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Ho ne, kara, -- estas ja neniu plibonigo atendebla por sxi,
povrulino. Sxi kusxas tiel, kiel sxi kusxis dum tiuj multaj jaroj.
Sed Dio permesu al mi havi sxin ankoraux iom da tempo! Cxar alie mi
ne scias por kio vivi, Jorgen. Ecx pli nun, komprenu, kiam mi ne plu
havas vin por kiu mastrumi.

TESMAN
(frapetas sxian dorson) Nu, nu, nu, --!

FRAUxLINO TESMAN
(abrupte sxangxas temon) Kaj jen ecx imagi ke vi estas edzigxinta
viro, Jorgen! -- Kaj ke estas vi, kiu kaptis Hedda Gabler! La
cxarmegan Hedda Gabler. Jen imagu! Sxi, kiu havis tiom da
amindumantoj cxirkaux si!

TESMAN
(kantetas kaj ridetas kontente) Jes, mi vere kredas ke mi havas
suficxe da bonaj amikoj promenantaj en la urbo, kiuj min envias. Cxu
ne?

FRAUxLINO TESMAN
Kaj ke vi ankaux povis fari tian longan nuptovojagxon! Pli ol kvin,
-- preskaux ses monatojn --

TESMAN
Nu, -- por mi estis ja ia studvojagxo samtempe. Kiom da arkivoj kiom
mi devis ekzameni! Kaj kiom da libroj kiom mi devis tralegi, kara!

FRAUxLINO TESMAN
Nu jes, tiel do estas. (pli intime kaj iom mallauxte) Sed auxskultu
nun, Jorgen, -- cxu vi ne havas ion -- ion kroman rakontindan?

TESMAN
De la vojagxo?

FRAUxLINO TESMAN
J-e-e-s.

TESMAN
Ne, mi ne scias pri io alia ol tio, kion mi rakontis al vi en la
leteroj. Ke mi ricevis la doktoran rangon tie sude -- tion mi ja
rakontis al vi hieraux.

FRAUxLINO TESMAN
Jes, tiaj aferoj, jes. Sed mi pensas, -- cxu vi ne havas iujn, --
iujn tiajn -- esperojn --?

TESMAN
Esperojn?

FRAUxLINO TESMAN
Dio mia, Jorgen, -- mi ja estas via maljuna onklino!

TESMAN
Jes certe mi havas esperojn, ho jes.

FRAUxLINO TESMAN
Nu?

TESMAN
Mi havas ja la plej bonajn esperojn farigxi profesoro post nelonge.

FRAUxLINO TESMAN
Jes, profesoro, jes --

TESMAN
Aux, -- mi povas rekte diri, ke mi certe scias, ke mi farigxos. Sed
kara, bona onklino Julle, -- tion vi ja mem bone scias!

FRAUxLINO TESMAN
(ridetante) Jes, certe mi scias. Vi pravas. (sxangxas temon) --
Sed ni parolis pri la vojagxo. -- Gxi certe postulis multe da mono,
Jorgen?

TESMAN
Nu, bona Dio, -- la granda stipendio helpis ja longe.

FRAUxLINO TESMAN
Sed mi vere ne komprenas, ke gxi estis suficxa por du.

TESMAN
Ne, ne. Tio ne estas facile komprenebla. Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Kaj aldone _tio_, ke estas sinjorino, kun kiu oni vojagxas. Cxar tio
estas ekstreme pli multekosta, lauxdire.

TESMAN
Jes, kompreneble, -- iom pli multekosta tio ja estas. Sed Hedda
_devis_ havi tiun vojagxon, onklino! Sxi vere _devis_. Io alia ne
konvenus.

FRAUxLINO TESMAN
Ne, ne, ja ne konvenus. Cxar nuptovojagxo estas ja kutimo nuntempe.
-- Sed diru nun, -- cxu vi jam suficxe trarigardis la apartamenton?

TESMAN
Ho jes, kredu. Mi jam estis surpiede de post heligxo.

FRAUxLINO TESMAN
Kaj kiel cxio al vi placxas?

TESMAN
Bonege! Tute bonege! Estas nur tio kion mi ne komprenas, por kio ni
uzu la du malplenajn cxambrojn, kiuj situas inter jena malantauxa
cxambro kaj la dormocxambro de Hedda?

FRAUxLINO TESMAN
(ridetas) Ho, mia kara Jorgen, tiujn vi certe bezonos -- post iom da
tempo.

TESMAN
Jes, certe vi pravas, onklino Julle! Cxar kiam mia libraro kreskos,
tiam --. Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Gxuste, mia kara knabo. Gxuste pri via libraro mi pensis.

TESMAN
Plej kontenta mi ja estas pro Hedda. Antaux nia fiancxigxo, sxi ja
ofte diris, ke sxi nenie sxatus logxi krom en la vilao de ministrino
Falk.

FRAUxLINO TESMAN
Jen imagu, -- ke okazis, ke gxi estis por vendo. Jxus post via
foriro.

TESMAN
Jes, onklino Julle, bonsxanco akompanis nin. Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Sed multekoste, mia kara Jorgen! Multekoste estos por vi, -- cxio
cxi.

TESMAN
(rigardas sxin iom timeme) Jes, eble farigxos, onklino?

FRAUxLINO TESMAN
Ho, granda Dio!

TESMAN
Kiom, vi opinias? Proksimume? Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Ne, tio neeblas por mi scii antaux ol ni estos ricevintaj cxiujn
fakturojn.

TESMAN
Nu, felicxe ke asesoro Brack akiris avantagxajn kondicxojn por mi.
Tion li mem skribis en letero al Hedda.

FRAUxLINO TESMAN
Jes ja, pri tio neniam timu, mia knabo. -- Krome por mebloj kaj
tapisxoj mi garantiis.

TESMAN
Garantiis? Vi? Kara onklino Julle, -- kian garantion povis _vi_ doni?

FRAUxLINO TESMAN
Mi asignis miajn rentojn.

TESMAN
(eksaltas) Kion! Viajn -- kaj la rentojn de onklino Rina!

FRAUxLINO TESMAN
Jes, mi ne trovis alian eblecon, kara.

TESMAN
(starigas sin antaux sxin) Sed cxu vi tute frenezigxis, onklino!
Tiuj rentoj, -- estas ja la sola vivtenado por vi kaj onklino Rina.

FRAUxLINO TESMAN
Nu, nu, -- ne ekscitigxu pro tio. Estas ja nur afero de formo,
komprenu. Tion ankaux diris asesoro Brack. Cxar estas li, kiu tiom
bonvoleme ordigis cxion por mi. Nur afero de formo, li diris.

TESMAN
Jes, eble bone. Sed tamen --

FRAUxLINO TESMAN
Cxar nun vi ja ricevos vian propran salajron por pagi. Kaj, Dio mia,
ecx se ni devus iom elspezi --? Iom aldoni komence --? Estus ja nur
ia felicxo por ni.

TESMAN
Ho, onklino, -- neniam vi lacigxas oferi vin por mi!

FRAUxLINO TESMAN
(ekstaras kaj metas siajn manojn sur liajn sxultrojn) Cxu mi do
havas iun alian gxojon en tiu cxi mondo, krom ebenigi la vojon por
vi, mia kara knabo? Vi, kiu havis nek patron nek patrinon al kiuj vin
teni. Kaj nun ni staras cxe la celo, kara! Aspektis malespere
kelkfoje. Sed, bona Dio, nun vi superas, Jorgen!

TESMAN
Jes, estas strange kiel cxio arangxis sin avantagxe.

FRAUxLINO TESMAN
Jes, -- kaj tiuj, kiuj kontrauxstaris vin -- kaj volis bari al vi la
vojon, -- ili devas nun resti sube. Ili falis, tiuj, Jorgen! Tiu kiu
estis por vi la plej dangxera, -- li falis plej fatale, li. -- Kaj
nun li kusxas tiel, kiel li por si sternis, -- povra, miskonduta
homo.

TESMAN
Cxu vi ion auxdis pri Ejlert? Nome post kiam mi forvojagxis?

FRAUxLINO TESMAN
Nenion krom tio ke li eldonus novan libron.

TESMAN
Kion? Ejlert Lovborg? Jxus nun? Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Jes, tion oni diras. Dio scias cxu gxi ion valoras, cxu? Ne, sed kiam
la _via_ nova libro aperos, -- tio estos ja io alia, Jorgen! Pri kio
gxi temos?

TESMAN
Gxi temos pri la hejma industrio en Brabant en la Mezepoko.

FRAUxLINO TESMAN
Jen, imagu, -- ke vi povas skribi ankaux pri tia temo!

TESMAN
Cetere eble dauxros ankoraux longe pri tiu libro. Mi havas ja tiujn
kompleksajn kolektojn, kiujn mi devas unue ordigi, komprenu.

FRAUxLINO TESMAN
Jes, ordigi kaj kolekti, -- tion vi vere scipovas. Ne vane vi estas
la filo de karmemora Jochum.

TESMAN
Mi tre antauxgxojas komenci pri tio. Precipe nun, kiam mi ekhavis
mian propran domon kaj hejmon kie labori.

FRAUxLINO TESMAN
Kaj antaux cxio nun, kiam vi gajnis sxin, kiun via koro sopiris, kara
Jorgen.

TESMAN
(cxirkauxbrakas sxin) Ho jes, jes, onklino Julle! Hedda, -- sxi
estas ja la plej sxatinda el cxio! (rigardas al la pordo) Jen mi
kredas, ke sxi venas. Cxu?

(_Hedda_ venas de maldekstre tra la malantauxa cxambro. Sxi estas
sinjorino de proksimume 29 jaroj. Vizagxo kaj staturo aspektas noble.
La koloro de la hauxto iom pala. La okuloj estas sxtalgrizaj kaj
esprimas malvarman, serenan trankvilon. La hararo estas bele bruneta,
sed ne tre densa. Sxi estas vestita en eleganta, libere pendanta
antauxtagmeza kostumo.)

FRAUxLINO TESMAN
(iras al Hedda renkonte) Bonan matenon, kara Hedda! Kore al vi bonan
matenon!

HEDDA
(donas al sxi la manon) Bonan matenon, kara frauxlino Tesman!
Vizitante tiom frue? Estas ja tre afable.

FRAUxLINO TESMAN
(aspektas iom gxenata) Nu, -- cxu la juna sinjorino bone dormis en
sia nova hejmo?

HEDDA
Nu ja, dankon! Elteneble.

TESMAN
(ridas) Elteneble! Jen, jen, vi trovas esprimon, Hedda! Vi vere
dormis profunde kiel sxtono, kiam mi ellitigxis.

HEDDA
Felicxe. Krome oni devas ja sin kutimigi al cxio nova, frauxlino
Tesman. Iom post iom. (rigardas maldekstren) Hu, -- jen la
cxambristino lasis la pordon de la altano malferma. Enondas
kvazaux maro da suno.

FRAUxLINO TESMAN
(iras al la pordo) Nu, do ni gxin fermu.

HEDDA
Ne, ne, tion ne! Kara Tesman, kuntiru la kurtenojn. Tio donas pli
malakran lumon.

TESMAN
(cxe la pordo) Nu jes, -- nu jes. Jen, Hedda, -- nun vi havas ombron
kaj ankaux fresxan aeron.

HEDDA
Jes, fresxa aero estas cxi tie vere bezonata. Cxiuj tiuj benitaj
floroj --. Sed, kara, -- bonvolu preni sidlokon, frauxlino Tesman!

FRAUxLINO TESMAN
Ne, dankon. Nun mi ja scias, ke cxio statas bone, -- dank' al Dio!
Kaj nun mi devas trovi mian vojon hejmen. Al sxi, kiu kusxas kaj
sopire atendas, la kompatinda.

TESMAN
Do vi kore salutu sxin multfoje de mi. Kaj diru al sxi, ke mi faros
viziton al sxi iom poste hodiaux.

FRAUxLINO TESMAN
Jes, ja, tion mi faros. Sed jen atentu, Jorgen -- (sercxas en la
posxo de sia robo) Tion mi preskaux forgesis. Jen io kion mi
kunportis por vi.

TESMAN
Kio estas do tio, onklino? Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
(eltiras platan paketon en gazetpapero kaj donas gxin al li) Jen,
mia kara knabo.

TESMAN
(elpakas) Ho, bona Dio, -- cxu vi vere gardis ilin por mi, onklino
Julle! Hedda! Estas vere kortusxe, kara! Cxu?

HEDDA
(cxe la etagxeroj dekstre) Jes, kara, kio do estas?

TESMAN
Miaj malnovaj matensxuoj! La pantofloj, vidu!

HEDDA
Nu do. Mi memoras, ke vi ofte parolis pri ili dum la vojagxo.

TESMAN
Jes, mi vere sentis la mankon de ili. (proksimigxas al sxi) Jen,
rigardu ilin, Hedda!

HEDDA
(iras al la forno) Ne, dankon, ili vere ne interesas min.

TESMAN
(postsekvas sxin) Imagu -- tiujn onklino Rina brodis por mi kusxante
en sia lito. Ecx malsana kia sxi estis. Ho, vi ne povas imagi, kiom
da memoroj ili revokas.

HEDDA
(cxe la tablo) Efektive ne por mi.

FRAUxLINO TESMAN
Pri tio Hedda ja pravas, Jorgen.

TESMAN
Jes, sed mi opinias, ke nun, kiam sxi apartenas al la familio --

HEDDA
(interrompante) Kun tiu cxambristino ni certe neniam interakordos,
Tesman.

FRAUxLINO TESMAN
Ne interakordos kun Berte?

TESMAN
Kara, -- kial vi _tiel_ ekpensas? Cxu?

HEDDA
(montras) Jen rigardu! Tie sxi postlasis sian malnovan cxapelon sur
la segxo.

TESMAN
(konsternita, perdas la pantoflojn sur la plankon) Tamen Hedda do
--!

HEDDA
Imagu, -- se iu venus kaj tiajxon vidus.

TESMAN
Tamen, Hedda, estas ja la cxapelo de onklino Julle!

HEDDA
Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
(prenas la cxapelon) Jes vere, gxi estas mia. Kaj cetere gxi ne
estas malnova, kara sinjorineto Hedda.

HEDDA
Mi vere ne proksime rigardis gxin, frauxlino Tesman.

FRAUxLINO TESMAN
(ligas la cxapelon sur sin) Kredu min, vere la unuan fojon mi nun
portas gxin. Jes, Dio scias ke tiel estas.

TESMAN
Kaj grandioza gxi estas. Vere grandioza!

FRAUxLINO TESMAN
Nu, ne bombastu, mia kara Jorgen. (cxirkauxrigardas) La sunombrelon
--? Nu, jen. (prenas gxin) Cxar ankaux tiu estas mia. (grumbletas)
Ne tiu de Berte.

TESMAN
Novan cxapelon kaj novan sunombrelon! Jen, Imagu, Hedda!

HEDDA
Belaj, ecx belegaj ili estas.

TESMAN
Jes, cxu ne? Cxu? Sed onklino, pririgardu nun vere Hedda antaux ol vi
foriros! Vidu kiom belega sxi estas!

FRAUxLINO TESMAN
Ho, kara, _tio_ estas ja nenio nova. Hedda estis ja cxarmega cxiujn
siajn tagojn. (sxi kapsalutas kaj foriras dekstren)

TESMAN
(sekvas sxin) Jes, sed cxu vi rimarkis ke sxi farigxis iomete
korpulenta kaj floranta? Kiom sxi ete dikigxis dum la vojagxo?

HEDDA
(transpasxas la plankon) Ho, lasu nun tion --!

FRAUxLINO TESMAN
(haltas kaj sin turnas) Dikigxis?

TESMAN
Jes, onklino Julle, vi ne povas tion bone vidi nun, kiam sxi portas
tiun robon. Sed _mi_, kiu havas okazon --

HEDDA
(cxe la vitra pordo, senpacience) Ho, vi ne havas okazon al io ajn!

TESMAN
Certe estas la montara aero tie sude en Tirolo --

HEDDA
(abrupte, interrompante) Mi estas nun gxuste tia, kia mi estis je la
forvojagxo.

TESMAN
Jes, tion vi pretendas, vi. Sed honto al mi se vi estas. Cxu ne
ankaux al vi tiel aspektas, onklino?

FRAUxLINO TESMAN
(kunplektas la manojn kaj rigardas sxin) Rava, -- rava, -- rava
estas Hedda. (iras al sxi, per ambaux manoj klinigas sxian kapon,
kaj kisas sxian hararon) Dio benu kaj gardu Hedda Tesman. Pro
Jorgen.

HEDDA
(sin zorgeme desxirante) Ho --! Lasu min nun.

FRAUxLINO TESMAN
(en kvieta kortusxo) Cxiun opan tagon mi enrigardos cxe vi du.

TESMAN
Jes, tion faru, onklino. Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Adiaux, adiaux!

(Sxi eliras tra la pordo de la antauxcxambro. _Tesman_ akompanas sxin
elen. La pordo restas malferma. Oni auxdas _Tesman_ ripeti siajn
salutojn al onklino _Rina_, kaj danki pro la matensxuoj)

(Samtempe _Hedda_ iras tien kaj reen sur la planko, suprenlevas la
brakojn, pugnigas la manojn kvazaux en kolero. Sxi tiras la kurtenojn
for de la vitra pordo, restas tie staranta, kaj elrigardas.)

(Iom poste _Tesman_ ree envenas kaj fermas la pordon post si.)

TESMAN
(prenas la pantoflojn de la planko) Al kio estas vi rigardanta,
Hedda?

HEDDA
(denove trankvila kaj sinrega) Mi simple staras rigardante la
foliaron. Gxi estas tre flava. Kaj kiom velka!

TESMAN
(enpakas la sxuojn kaj metas ilin sur la tablon) Jam estas ja
Septembro.

HEDDA
(denove maltrankvila) Jes, pensu, -- jam estas -- estas Septembro.

TESMAN
Cxu vi ne trovas, ke onklino Julle aspektis tre strange? Preskaux
solene? Cxu vi povas kompreni sxian konduton? Cxu?

HEDDA
Mi apenaux konas sxin. Cxu sxi ne ofte estas tia?

TESMAN
Ne, ne kia hodiaux.

HEDDA
(iras for de la vitra pordo) Cxu vi kredas, ke sxi sentas sin
afliktita pro tio pri la cxapelo?

TESMAN
Eh, ne multe. Eble iom en la momento --

HEDDA
Sed kia maniero estas do tio, dejxeti la cxapelon cxi tie en la
salono. Tio ne estas kutimo.

TESMAN
Nu, vi povas esti certa, ke onklino Julle tion neniam plu faros.

HEDDA
Cetere mi certe trankviligos sxin.

TESMAN
Jes, kara, kara Hedda, se vi tion volus!

HEDDA
Kiam vi iros al ili poste hodiaux, vi povos ja inviti sxin cxe ni por
la vespero.

TESMAN
Jes, tion mi efektive faros. Kaj estas ankaux alia afero, per kiu vi
povus ege gxojigi sxin.

HEDDA
Nu?

TESMAN
Se vi nur povus decidigi vin familiane alparoli sxin. Pro mi, Hedda?
Cxu?

HEDDA
Ne, ne, Tesman -- je Dio, ne petu min pri tio. Mi tion al vi diris
iam antauxe. Mi provos nomi sxin onklino. Kaj tio suficxu.

TESMAN
Nu do tiel. Sed mi opinias, ke nun, kiam vi apartenas al la familio,
nun --

HEDDA
Hm, -- mi ne gxuste scias cxu --

(Sxi iras trans la plankon al la porda aperturo.)

TESMAN
(iom poste) Cxu io estas al vi, Hedda? Cxu?

HEDDA
Mi ja rigardas mian malnovan pianon. Gxi ne bone harmonias kun la
aliaj mebloj.

TESMAN
La unuan fojon kiam mi ricevos salajron, mi arangxu por gxin sxangxi.

HEDDA
Ne, ne, -- ne sxangxi. Mi ne volas malhavi gxin. Prefere ni metu gxin
tien en la malantauxan cxambron. Kaj anstatauxe ni povos havi alian
cxi tie. Lauxokaze, mi opinias.

TESMAN
(iom embarasita) Jes, -- tion ni ja povos fari.

HEDDA
(prenas la bukedon de sur la piano) Tiuj floroj ne estis cxi tie
cxinokte, kiam ni venis.

TESMAN
Eble onklino Julle kunportis ilin por vi.

HEDDA
(rigardas en la bukedon) Vizitkarton. (elprenas gxin kaj legas)
"Revenos iom poste". Cxu vi povas diveni de kiu?

TESMAN
Ne. De kiu do? Cxu?

HEDDA
Estas subskribite "Sinjorino notario Elvsted".

TESMAN
Cxu vere? Sinjorino Elvsted! Frauxlino Rysing, kiel sxi nomigxis
antauxe.

HEDDA
Jes, gxuste. Tiu kun la iritanta hararo, per kiu sxi parade
sensaciis. Via antauxa flamo, lauxdire.

TESMAN
(ridas) Nu, ne dauxris longe. Kaj estis ja antaux ol mi konatigxis
kun vi, Hedda. Sed imagu, -- ke sxi estas en la urbo.

HEDDA
Strange ke sxi vizitas nin. Mi konas sxin ja nur de la instituto.

TESMAN
Jes, mi vere ne vidis sxin de post -- Dio scias, kiom da tempo.
Strange ke sxi eltenas tie norde en tia izolejo. Cxu?

HEDDA
(iom pripensas kaj subite diras) Auxdu, Tesman, -- cxu ne estas tie
norde, ke li logxas, -- tiu, -- Ejlert Lovborg?

TESMAN
Jes, estas gxuste norde en tiu regiono.

(_Berte_ venas cxe la pordo de la antauxcxambro)

BERTE
Sinjorino, nun sxi revenis, tiu sinjorino, kiu antaux iom da tempo
enrigardis kaj donis florojn. (montras) Tiujn, kiujn Sinjorino
tenas.

HEDDA
Aha, sxi venis? Jes, envenigu sxin.

(_Berte_ malfermas la pordon por _sinjorino Elvsted_, kaj mem eliras.
-- _Sinjorino Elvsted_ estas stature svelta kun belaj, molaj
vizagxtrajtoj. Helbluaj okuloj, grandaj, rondaj kaj iom elstarantaj,
kun timema, demanda esprimo. La hararo estas frapante hela, preskaux
blankeflava, kaj neordinare ricxa kaj ondanta. Sxi estas nur paron da
jaroj pli juna ol _Hedda_. La vestajxo estas malhela vizitkostumo,
eleganta, sed ne tute laux la plej nova modo.)

HEDDA
(proksimigxas amike) Bonan tagon, kara sinjorino Elvsted. Sxatinde
foje revidi vin.

ELVSTED
(nervoza, provas regi sin) Jes, estas longa tempo post kiam ni laste
renkontigxis.

TESMAN
(donas al sxi la manon) Kaj same ni du. Cxu?

HEDDA
Dankon pro viaj ravaj floroj --

ELVSTED
Ho, mi petas --. Mi volis viziti vin jam hieraux posttagmeze. Sed mi
sciigxis, ke vi estas for, vojagxante --

TESMAN
Vi jxus venis urben? Cxu?

ELVSTED
Mi venis cxi tien hieraux tagmeze. Ho, mi vere malesperis, kiam mi
auxdis, ke vi ne estas hejme.

HEDDA
Malesperis! Kial do?

TESMAN
Sed bona, kara sinjorino Rysing -- sinjorino Elvsted mi volus diri --

HEDDA
Espereble ne estas malbono okazonta?

ELVSTED
Vere estas. Kaj mi konas ecx ne unu homon cxi tie, al kiu mi povus
min turni.

HEDDA
(metas la florbukedon sur la tablon) Venu, -- kaj ni eksidu cxi tien
sur la sofon --

ELVSTED
Ho, mi havas ecx ne momentan kvieton sidi!

HEDDA
Certe vi havas. Nu, venu.

(Sxi tiras _sinjorinon Elvsted_ malsupren sur la sofon, kaj eksidas
apud sxi.)

TESMAN
Nu? Kaj kio, Sinjorino --?

HEDDA
Cxu io eksterordinara okazis tie norde cxe vi?

ELVSTED
Jes, -- okazis kaj ne okazis. Ho, -- mi ege dezirus, ke vi ne min
miskomprenu --

HEDDA
Sekve vi vere plej sagxe faros malkasxe rakonti, sinjorino Elvsted.

TESMAN
Cxar estas ja pro tio, ke vi venas. Cxu?

ELVSTED
Jes, ja, estas ja pro tio. Kaj jenon mi devas diri al vi, sinjorino,
-- se vi tion ne jam scias, -- ke ankaux Ejlert Lovborg estas en la
urbo.

HEDDA
Lovborg estas --!

TESMAN
Cxu vere! Ejlert Lovborg revenis! Jen imagu, Hedda!

HEDDA
Ho Dio, mi ja auxdas.

ELVSTED
Li jam estas cxi tie dum semajno. Imagu tion -- tutan semajnon! En
cxi dangxera urbo. Sola! Kun aro de malbona societo trovigxanta cxi
tie.

HEDDA
Sed kara sinjorino Elvsted, -- kiel _li_ vere koncernas vin?

ELVSTED
(rigardas sxin timeme kaj diras rapide) Li estis instruisto por la
infanoj.

HEDDA
Por viaj infanoj?

ELVSTED
Por tiuj de mia edzo. Mi neniujn havas.

HEDDA
Do, por la edzinfanoj.

ELVSTED
Jes.

TESMAN
(iom hezitante) Cxu li estis tiom, -- mi ne scias kiel min esprimi,
-- tiom -- regula en vivado kaj konduto, ke oni povis dungi lin al
tio? Cxu?

ELVSTED
Dum la lastaj kelkaj jaroj li nenion mallauxdindan faris.

TESMAN
Vere ne? Jen imagu, Hedda!

HEDDA
Mi auxdas.

ELVSTED
Ecx ne ereton, mi asertas al vi, sinjoro! En neniu rilato. Sed tamen
--. Nun, kiam mi scias, ke li estas cxi tie -- en la granda urbo --.
Kaj kun tiom da mono en la manoj. Nun mi morte timas pro li.

TESMAN
Sed kial li ne prefere restis tie norde, kie li estis? Cxe vi kaj via
edzo? Cxu?

ELVSTED
Kiam la libro estis eldonita, li ne plu kontentigxis en kvieto tie
fore cxe ni.

TESMAN
Jes vere, -- onklino Julle diris, ke li eldonis novan libron.

ELVSTED
Jes, grandan, novan libron, kiu temas pri la kultura progreso -- tiel
iom gxenerale. Okazis antaux dek kvar tagoj. Kaj cxar la publiko gxin
acxetis kaj legis tiom avide -- kaj gxi vekis tian grandan atenton --

TESMAN
Nu, jenon gxi do faris? Do certe estas io, kion li havis kuxsanta cxe
si de la bonaj tagoj.

ELVSTED
De pli frue, vi opinias?

TESMAN
Nu jes.

ELVSTED
Ne, li cxion skribis norde cxe ni. Nun -- la lastan jaron.

TESMAN
Vere gxojige auxdi. Hedda! Jen imagu!

ELVSTED
Ah jes, se nur dauxrus.

HEDDA
Cxu vi renkontis lin cxi tie?

ELVSTED
Ankoraux ne. Mi tiom klopodis trovi lian adreson. Sed cxi-matene mi
fine sukcesis.

HEDDA
(rigardas sxin esplore) Vere mi opinias, ke estas strange de via
edzo -- hm --

ELVSTED
(skuigxas nervoze) De mia edzo! Kio?

HEDDA
Ke li sendas _vin_ al la urbo en tia komisio. Ke li ne mem iras por
atenti sian amikon.

ELVSTED
Ho ne, ne, -- mia edzo ne havas tempon por tio. Kaj estas ankaux --
kelkaj acxetoj, kiujn mi devus fari.

HEDDA
(ridetas suprajxe) Do, tio estas ja alia afero.

ELVSTED
(ekstaras maltrankvila) Kaj nun mi humile petas vin, sinjoro Tesman,
amike akceptu Ejlert Lovborg, se li vizitos vin! Kaj tion li certe
faros. Bona Dio, -- vi du estis ja tiom bonaj amikoj pasinte. Estas
ja gxuste la samaj studoj, kiujn vi ambaux faras. La samaj sciencoj,
-- laux mia kompreno.

TESMAN
Nu, tiel estis ja almenaux pasinte.

ELVSTED
Jes, kaj tial mi insiste petas vin, ke vi absolute -- ankaux vi -- ke
vi zorge atentu lin. Cxu ne, sinjoro Tesman, -- vi promesas tion al
mi?

TESMAN
Jes, tre volonte, sinjorino Rysing --

HEDDA
Elvsted.

TESMAN
Mi certe faros por Ejlert cxion, kio al mi eblas. Pri tio vi fidu.

ELVSTED
Ho kiom benite afabla vi estas! (premas liajn manojn) Dankon,
dankon, dankon! (timigita) Cxar mia edzo ja tiom multe sxatas lin!

HEDDA
(ekstaras) Vi devus sendi al li leteron, Tesman. Cxar eble li ne
venos al vi tiel el propra instigo.

TESMAN
Jes, estus eble pli gxuste, tiel, Hedda? Cxu?

HEDDA
Kaj faru ju pli frue des pli bone. Tuj, mi opinias.

ELVSTED
(pete) Ho jes, se vi tion volus!

TESMAN
Mi skribos tuj cxi-momente. Cxu vi havas lian adreson, sinjorino --
sinjorino Elvsted?

ELVSTED
Jes. (prenas el la posxo slipeton, kaj donas al li) Jen gxi estas.

TESMAN
Bone, bone. Mi eniros -- (cxirkauxrigardas) Momenton, -- la
pantoflojn? Nu, jen. (prenas la paketon kaj volas foriri)

HEDDA
Skribu nun vere kore kaj amike. Kaj ankaux suficxe longe.

TESMAN
Jes certe, tion mi faru.

ELVSTED
Sed nepre neniun vorton, ke mi petis por li!

TESMAN
Ne, tio ja estas memkomprenebla. Cxu?

(Li trairas la malantauxan cxambron dekstren.)

HEDDA
(proksimigxas al _sinjorino Elvsted_, ridetas kaj diras) Jen! Nun ni
batis du musxojn en unu frapo.

ELVSTED
Kiel tio?

HEDDA
Cxu vi ne komprenis, ke mi volis forigi lin?

ELVSTED
Jes, por skribi tiun leteron --

HEDDA
Kaj por mi sola paroli kun vi.

ELVSTED
(konfuzita) Pri tio sama!

HEDDA
Jes, gxuste pri tio.

ELVSTED
(timigita) Tamen ne _estas_ pli, sinjorino Tesman! Vere ne pli!

HEDDA
Efektive estas. Estas konsiderinde pli. Tiom mi ja komprenas. Jen
venu, -- kaj ni eksidu konfideme kune.

(Sxi devigas _sinjorinon Elvsted_ eksidi sur la apogsegxon apud la
forno, kaj mem sidigas sin sur unu el la taburetoj.)

ELVSTED
(timema, rigardas sian horlogxon) Sed kara, bona Sinjorino --. Mi
vere intencis nun foriri.

HEDDA
Ho, ne tiom urgxas. -- Nu? Rakontu al mi iom kiel vi fartas en via
hejmo.

ELVSTED
Ho, estas gxuste _tio_, kion mi plej malvolonte tusxu.

HEDDA
Sed al mi, kara --? Bona Dio, ni estis ja kune en la instituto.

ELVSTED
Jes, sed vi estis en klaso super mi. Ho, kiom mi tiam vin timis!

HEDDA
Vi min timis?

ELVSTED
Jes, mi estis ege timema. Cxar kiam ni renkontigxis en la sxtuparo,
vi kutimis tauxzi miajn harojn.

HEDDA
Ne, cxu mi _tion_ faris?

ELVSTED
Jes, kaj iam vi diris, ke vi volis per fajro senharigi min.

HEDDA
Ho, tio estis ja nur babilacxo, vi komprenu.

ELVSTED
Jes, sed tiam mi estis ja tiom stulta. -- Kaj poste almenaux -- ni
disigxis -- foren disigxis unu de la alia. Niaj rondoj estis ja ege
malsimilaj.

HEDDA
Nu, do ni denove alproksimigxu. Auxskultu nun! En la instituto ni
intimigxis kaj antauxnomis unu la alian --

ELVSTED
Ne, en tio vi certe eraras.

HEDDA
Ho ne, certe ne! Mi memoras tute klare. Kaj tial ni estu koramikinoj,
nun kiel antauxe. (proksimigxas sur la tabureto) Jen! (kisas sxin
sur la vangon) Nun ni estu amikinoj kaj vi nomas min Hedda.

ELVSTED
(premas kaj frapetas sxiajn manojn) Ho, tiom da boneco kaj afableco
--! Al tio mi tute ne estas kutimigxinta.

HEDDA
Nu, nu, nu! Kaj mi estas via amikino, kiel antauxe, kaj nomas vin
mia kara Tora.

ELVSTED
Tea mi nomigxas.

HEDDA
Jes gxuste. Kompreneble. Tea mi dirus. (rigardas sxin kompateme) Do
vi ne kutimigxis al boneco kaj afableco, vi, Tea? En via propra
hejmo?

ELVSTED
Ho, se mi vere havus hejmon! Sed mi neniun havas. Mi neniam havis.

HEDDA
(iom rigardas sxin) Mi komprenetis, ke estus io tia.

ELVSTED
(rigardas antauxen senhelpe) Jes, -- jes, -- jes.

HEDDA
Mi ne certe memoras nun. Sed cxu ne estis unue kiel mastrumistino, ke
vi venis tien norde al la notario?

ELVSTED
Vere mi estus guvernistino. Sed lia edzino -- la tiama, -- sxi estis
malsaneca, -- kaj plej ofte kusxis en lito. Jen, mi devis ankaux
sxargxi min pri la mastrumado.

HEDDA
Sed poste, -- fine, vi farigxis dommastrino.

ELVSTED
(peze) Jes, fine mi tio farigxis.

HEDDA
Mi pripensu --. Kiom longe estas de tiam, -- proksimume?

ELVSTED
Post kiam mi edzinigxis?

HEDDA
Jes.

ELVSTED
Estas nun kvin jaroj de tiam.

HEDDA
Jes, gxuste; tiom devas esti.

ELVSTED
Ho, tiuj kvin jaroj --! Aux pli gxuste la du -- tri lastaj. Ho, se
vi, Sinjorino, povus imagi al vi --

HEDDA
(frapetas sxian manon) _Sinjorino_? Hontu, Tea!

ELVSTED
Ne, ne, mi provos. -- Ja, -- se vi nur povus imagi kaj kompreni --

HEDDA
(preterpase rimarkante) Ejlert Lovborg logxas ja tie norde dum tri
jaroj, mi opinias.

ELVSTED
(rigardas sxin iom necerte) Ejlert Lovborg? Jes -- li faras.

HEDDA
Cxu vi konis lin jam cxi tie en la urbo?

ELVSTED
Apenaux. Nu ja, -- de nomo, kompreneble.

HEDDA
Sed tie norde, -- li do venis en vian domon?

ELVSTED
Jes li vizitis nin cxiun tagon. Li devis ja legi kun la infanoj. Cxar
lauxtempe mi sola ne kapablis cxion fari.

HEDDA
Ne, kompreneble. -- Kaj via edzo --? Li versxajne ofte vojagxas?

ELVSTED
Jes. Sinjorino, -- ne Hedda, -- vi komprenas, ke kiel notario li
devas ofte vojagxi cxirkauxe en la distrikto.

HEDDA
(apogante sin al la segxbrako) Tea, -- kompatinda, dolcxa Tea, --
nun vi cxion rakontu al mi, -- tiel kiel estas.

ELVSTED
Jes, kaj jen vi demandu.

HEDDA
Kia vere estas via edzo, Tea? Mi pensas, -- kia en -- cxiutagaj
rilatoj. Cxu li traktas vin bone?

ELVSTED
(eviteme) Li certe mem kredas, ke li cxion plej eble bone faras.

HEDDA
Sxajnas al mi, ke li estas tro maljuna por vi. Certe pli ol dudek
jarojn pli maljuna?

ELVSTED
(incitita) Ankaux tio. Unu rilato aldone al alia. Cxio pri li estas
por mi malsimpatia! Ni havas ecx ne unu penson kune. Nenion en la
mondo, -- li kaj mi.

HEDDA
Sed cxu li tamen ne iel amas vin? Tiel siamaniere?

ELVSTED
Ho, mi ne scias kion li sentas. Mi vere nur estas utila por li. Kaj
ne kostas multe dungi min. Mi estas malmultekosta.

HEDDA
Estas malsagxe de vi.

ELVSTED
(agitas la kapon) Ne povas esti alimaniere. Ne kun li. Sxajne li
vere sxatas neniun alian krom si mem. Eble iomete la infanojn.

HEDDA
Kaj ankaux Ejlert Lovborg, Tea.

ELVSTED
(rigardas sxin) Sxatas Ejlert Lovborg! Kiel vi havas tiun ideon?

HEDDA
Sed, kara, -- sxajnas al mi, ke cxar li sendas vin ecx cxi tien al la
urbo post lin -- (ridetas preskaux nerimarkeble) Kaj krome vi ja
mem tion diris al Tesman.

ELVSTED
(kun nervoza spasmeto) Nu do? Jes, eble mi tion faris. (eldiras
kviete) Nu. -- Pli bone ke mi diru al vi cxion. Cxar tamen
malkasxigxos.

HEDDA
Sed, mia kara Tea --?

ELVSTED
Do, mallonge kaj rekte! Mia edzo tute ne sciis, ke mi forvojagxis.

HEDDA
Cxu vere! Via edzo nenion sciis?

ELVSTED
Kompreneble ne. Krome li ne estis hejme. Faris vojagxon, ankaux li.
Ho, mi ne plu eltenis, Hedda! Tute neeble! Tiel sola kia mi de nun
estus tie norde.

HEDDA
Nu? Kaj poste?

ELVSTED
Jen, mi pakis kelkajn el miaj ajxoj. La plej necesajn. Tiel kasxe.
Kaj jen mi forlasis la domon.

HEDDA
Senpere?

ELVSTED
Jes. Kaj vojagxis per fervojo rekte cxi tien al la urbo.

HEDDA
Sed, mia kara, bona Tea, -- ke vi tion kuragxis!

ELVSTED
(ekstaras kaj pasxas sur la planko) Nu ja, kion en la tuta mondo mi
alie farus!

HEDDA
Sed kion via edzo diros, kiam vi revenos hejmen?

ELVSTED
(cxe la tablo, rigardas sxin) Tien norden al _li_?

HEDDA
Nu jes, nu jes?

ELVSTED
Tien norden al li mi neniam plu revenos.

HEDDA
(ekstaras kaj proksimigxas) Vi do -- tute serioze, -- forvojagxis de
cxio?

ELVSTED
Jes. Mi ne opiniis, ke por mi estas io alia farebla.

HEDDA
Kaj -- ke vi foriris tiel tute malsekrete.

ELVSTED
Ho, tiajxon oni tamen ne povas teni sekreta.

HEDDA
Sed kion vi pensas, ke homoj diros pri vi, Tea?

ELVSTED
Kara Dio, ili diru, kion ili volas. (sidigas sin inerte kaj peze sur
la sofon) Cxar mi faris nenion alian ol kion mi _devis_ fari.

HEDDA
(post mallonga pauxzo) Kion vi nun intencas fari? Kiun okupon vi
volas komenci?

ELVSTED
Tion mi ankoraux ne scias. Mi nur scias ke mi devas vivi tie, kie
Ejlert Lovborg vivas. -- Se mi do _pluvivu_.

HEDDA
(prenas segxon de cxe la tablo, eksidas cxe sxi kaj frotetas sxiajn
manojn) Vi Tea, -- kiel estigxis tiu -- tiu amikeco -- inter vi kaj
Ejlert Lovborg?

ELVSTED
Nu, evoluis tiel iom post iom. Mi ekhavis kvazaux ian influon sur
lin.

HEDDA
Nu?

ELVSTED
Li formetis siajn antauxajn kutimojn. Ne cxar mi petis lin pri tio.
Cxar tion mi neniam kuragxis fari. Sed li certe notis, ke tiajxojn mi
ne emis. Kaj tial li ilin forlasis.

HEDDA
(kasxas spontanan mokridon) Vi do restarigis lin -- kiel oni diras,
-- vi, eta Tea.

ELVSTED
Jes, tion li almenaux mem diras. Kaj li -- siavice, -- li faris ian
veran homon el mi. Lernigis min pensi -- kaj kompreni ion kaj tion.

HEDDA
Cxu li legis ankaux kun _vi_?

ELVSTED
Ne precize legis. Sed li parolis kun mi. Parolis pri senfine
profundaj pensoj. Kaj poste venis tiu rava, felicxa tempo, kiam mi
partoprenis lian laboron! Kiam mi permesigxis helpi lin!

HEDDA
Do, tion vi povis?

ELVSTED
Jes. Kiam li ion skribis, ni devis cxiam labori kune.

HEDDA
Do, kiel du bonaj kamaradoj.

ELVSTED
(viglece) Kamaradoj! Jes, imagu, Hedda -- tiel ankaux li nomis nin!
-- Ho, mi devus ja senti min korege gxoja. Sed ecx tion mi ne povas.
Cxar mi ja ne scias, cxu tio dauxros kun la tempo.

HEDDA
Cxu via fido al li ne estas pli forta ol tio?

ELVSTED
(peze) Virina ombro staras inter Ejlert Lovborg kaj mi.

HEDDA
(rigardas sxin intense) Kiu _tiu_ estus?

ELVSTED
Mi ne scias. Iu aux alia de -- de lia pasinteco. Iu kiun li versxajne
neniam forgesas.

HEDDA
Kion li diris -- pri tio?

ELVSTED
Nur unu fojon -- preterpase -- li aludis.

HEDDA
Do! Kaj kion li jen diris?

ELVSTED
Li diris, ke kiam ili disigxis, tiam sxi volus pafi lin per pistolo.

HEDDA
(malvarme, sinrege) Ho cxu! Tiajxon oni ne kutimas fari cxi tie.

ELVSTED
Ne. Kaj tial mi kredas, ke estas la rugxhara kantistino, kun kiu li
dum tempo --

HEDDA
Jes, povas esti.

ELVSTED
Cxar mi memoras, ke oni diris pri sxi, ke sxi kunportis sxargitajn
armilojn.

HEDDA
Nu, -- do kompreneble estas sxi.

ELVSTED
(tordas la manojn) Jes, sed pensu, Hedda, -- nun mi auxdas, ke tiu
kantistino, -- sxi estas denove en la urbo! Ho, -- mi estas tute
malespera --

HEDDA
(ekrigardas al la malantauxa cxambro) Ts! Tesman venas. (ekstaras
kaj flustras) Tea, -- cxio devas resti inter vi kaj mi.

ELVSTED
(eksaltas) Ho jes, -- jes! Pro Dio --!

(_Jorgen Tesman_, kun letero en la mano, venas de dekstre tra la
malantauxa cxambro.)

TESMAN
Jen, -- nun la epistolo estas prete verkita.

HEDDA
Estas ja bone. Sed sinjorino Elvsted jam volas foriri, mi kredas.
Atendu iomete. Mi akompanos al la gxardenpordego.

TESMAN
Jen, Hedda, -- eble Berte povas ekspedi tiun cxi?

HEDDA
(prenas la leteron) Mi diros al sxi.

(_Berte_ venas de la antauxcxambro.)

BERTE
Asesoro Brack venis, kaj diras, ke li deziras viziti la gesinjorojn.

HEDDA
Jes, petu la asesoron bonvole enveni. Kaj, jen -- metu tiun cxi
leteron en la posxtkeston.

BERTE
(prenas la leteron) Jes, Sinjorino.

(Sxi malfermas la pordon por _asesoro Brack_ kaj mem eliras. La
asesoro estas 45 jara sinjoro. Diktrunka, sed de bona staturo kaj kun
elastaj movoj. La vizagxo estas ronda, sed kun nobla profilo. La
haroj estas tonditaj mallongaj kaj estas preskaux ankoraux nigraj kaj
zorge frizitaj. Okuloj vivece ludantaj. Brovoj dikaj. Same la
lipharoj, kun tonditaj pintoj. Li portas elegantan promenan kostumon,
tamen iom tro juneca por lia agxo. Li uzas nazpincxilon, kiun li foje
kaj refoje lasas pendi.)

ASESORO BRACK
(kun la cxapelo en la mano; salutas) Cxu oni kuragxas fari viziton
tiom frue en la tago?

HEDDA
Kompreneble oni kuragxas.

TESMAN
(premas lian manon) Cxiam bonvena vi estu.
(prezentas) Asesoro Brack -- sinjorino Rysing --

HEDDA
Oho --!

BRACK
(reverence) Ah, -- treege gxojigas min --

HEDDA
(rigardas lin kaj ridas) Estas vere amuze rigardadi vin dum hela
tago, asesoro!

BRACK
Sxangxigita -- vi eble trovas?

HEDDA
Jes, iomete pli juna, sxajnas al mi.

BRACK
Dankas kompleze.

TESMAN
Sed kion vi diras pri Hedda! Cxu? Cxu sxi ne aspektas florante? Sxi
rekte --

HEDDA
Ho, lasu nun min netusxita. Prefere danku la asesoron pro la peno,
kiun li havis --

BRACK
Nu, nu, -- estis por mi nura plezuro --

HEDDA
Jes vi estas fidela estajxo. Sed por mia amikino urgxas foriri. Gxis
revido, asesoro. Mi baldaux revenos.

(Reciprokaj salutoj. _Sinjorino Elvsted_ kaj _Hedda_ eliras tra la
antauxcxambra pordo.)

BRACK
Nu, -- cxu via edzino estas suficxe kontenta --?

TESMAN
Jes, ni ne povas suficxe danki vin. Konsentite ke -- ioma sxangxo
estos necesa, mi auxdas. Kaj io kaj io mankas. Farigxos necese havigi
aldone kelkajn ajxojn.

BRACK
Nu do? Vere?

TESMAN
Sed pri tio vi ne estu gxenata. Hedda diris, ke sxi mem volas arangxi
pri tio kio mankas. -- Sed cxu ni ne sidigxu? Cxu?

BRACK
Dankon, momenton. (eksidas cxe la tablo) Estas io, pri kio mi volus
paroli kun vi, kara Tesman.

TESMAN
Nu? Aha, mi komprenas! (eksidas) Estas versxajne la serioza parto
de la festeno, kiu nun komencas. Cxu ?

BRACK
Nu, tiuj monaferoj ankoraux ne tiom urgxas. Krome mi dezirus, ke ni
estus nin arangxintaj iom pli simple.

TESMAN
Sed tio ja tute ne decus! Pensu do pri Hedda, kara! Vi kiu konas sxin
tiel bone --. Ne eblis ja proponi al sxi tute etburgxajn
cxirkauxajxojn!

BRACK
Ne, ne, -- estas ja tio la dilemo.

TESMAN
Kaj -- felicxe -- ne povas longe dauxri, gxis mi estos nomita
profesoro.

BRACK
Nu, jen vidu, -- tiaj aferoj ofte estas longedauxraj.

TESMAN
Cxu vi eble auxdis ion pli detale? Cxu?

BRACK
Nenion deciditan --. (interrompante) Sed, jen mi memoras, --
novajxon, kiun mi povas rakonti.

TESMAN
Nu?

BRACK
Via iama amiko, Ejlert Lovborg, revenis urben.

TESMAN
Tion mi jam scias.

BRACK
Nu? Kie vi kaptis tiun sciigon?

TESMAN
Sxi tion rakontis, la sinjorino, kiu eliris kun Hedda.

BRACK
Nu tiel. Kiel sxi nomigxas? Mi ne bone auxdis --

TESMAN
Sinjorino Elvsted.

BRACK
Aha, -- do la edzino de la notario. Jes, -- estas ja cxe ili, ke li
restadis.

TESMAN
Kaj pensu, -- kun gxojo mi auxdas, ke li refarigxis tute bonkonduta
homo!

BRACK
Jes, oni ja tion pretendas.

TESMAN
Kaj lauxdire li ankaux estas eldoninta novan libron. Cxu?

BRACK
Jes ja, vere!

TESMAN
Kaj gxi ankaux vekis atenton!

BRACK
Ecx ege neordinaran atenton gxi vekis!

TESMAN
Imagu, -- cxu tio ne estas gxojige auxdi? Li, kun siaj mirindaj
talentoj --. Mi estis senespere konvinkita, ke li komplete perdigxis
por cxiam.

BRACK
Tio estis ja la gxenerala opinio pri li.

TESMAN
Sed mi ne povas imagi, kion li nun volas komenci! De kio li do nun
poste vivu? Cxu?

(_Hedda_ dum la lastaj vortoj envenis tra la pordo de la
antauxcxambro.)

HEDDA
(al _Brack_, ridas moke) Tesman cxiam kunportas zorgojn pri la
enspezoj por vivi.

TESMAN
Nu Dio, -- ni sidas cxi tie parolante pri tiu kompatinda Ejlert
Lovborg.

HEDDA
(rapide rigardas lin) Nu tiel? (eksidas sur la apogsegxon apud la
forno, kaj demandas indiferente) Kio estas al _li_?

TESMAN
Ja, -- la heredon li certe jam foruzis antaux longe. Kaj novan libron
li apenaux povas skribi cxiun jaron. Cxu? Nu, -- kaj jen mi vere
demandas, kio farigxos el li?

BRACK
Pri tio mi povus eble iom informi vin.

TESMAN
Do?

BRACK
Vi devas memori, ke li havas parencojn kun ne malgranda influo.

TESMAN
Ho, bedauxrinde, -- la parencoj, ili al li ja turnis la dorson.

BRACK
Iam ili nomis lin la espero de la familio.

TESMAN
Jes ja, iam! Sed tiun esperon li ja mem perdigis.

HEDDA
Kiu scias? (ridetas) Norde cxe la notario Elvsted ili ja restarigis
lin --

BRACK
Kaj aldone tiu libro, kiu eldonigxis --

TESMAN
Bone, bone, Dio permesu, ke ili vere lin helpu al io aux alia. Mi
jxus skribis al li leteron. Hedda, mi invitis lin cxe ni hodiaux
vespere.

BRACK
Tamen kara, vi partoprenos ja mian frauxlofestenon cxivespere. Tion
vi ja promesis sur la kajo cxinokte.

HEDDA
Cxu vi tion forgesis, Tesman?

TESMAN
Jes vere, tion mi forgesis.

BRACK
Cetere vi povas esti trankvila, kaj fidi ke li ne venos.

TESMAN
Kial vi tion supozas? Cxu?

BRACK
(iom hezitante, ekstaras kaj apogas la manojn sur la segxdorso) Kara
Tesman --. Kaj ankaux vi, Sinjorino --. Mi ne povas lasi vin en
nescio pri io, kio -- kio --

TESMAN
Kio koncernas Ejlert --?

BRACK
Ambaux vin; vin kaj lin.

TESMAN
Sed, kara asesoro, diru do!

BRACK
Vi devas antauxvidi, ke via enoficigxo eble ne okazos tiom frue, kiom
vi deziras kaj atendas.

TESMAN
(eksaltas maltrankvile) Cxu io intervenis? Cxu?

BRACK
La enoficigxo por la posteno estos eble submetata al konkuro --

TESMAN
Konkuro! Jen imagu, Hedda!

HEDDA
(duonkusxigas sin pli malantauxen en la segxo) Aha, jen, jen!

TESMAN
Sed kun kiu do! Vere ne kun --?

BRACK
Jes, gxuste. Kun Ejlert Lovborg.

TESMAN
(kunfrapas la manojn) Ne, ne, -- tio cxi estas ja tute nepensebla!
Tute neebla! Cxu?

BRACK
Hm, -- tamen ni tion do eble spertos.

TESMAN
Sed, sed asesoro Brack, -- estus nekredebla senkonsidero kontraux mi!
(agitas per la brakoj) Jes, cxar -- konsideru, -- mi estas
edzigxinta homo! Ni ja geedzigxis sub tiuj perspektivoj, Hedda kaj
mi. Akiris pezan sxuldon. Prunteprenis monon ecx de onklino Julle.
Cxar, Dio mia, -- mi ja preskaux ricevis promeson pri la posteno.
Cxu?

BRACK
Nu, nu, nu, -- la postenon vi probable ricevos. Sed nur post konkuro.

HEDDA
(senmova en la apogsegxo) Imagu, Tesman, -- estos kvazaux ia sporto.

TESMAN
Sed, plej kara Hedda, kiel vi povas trakti tion cxi tiel senzorge!

HEDDA
(kiel antauxe) Tion mi tute ne faras. Mi vere estas strecxe
interesita pri la rezulto.

BRACK
Cxiuokaze, sinjorino Tesman, estas bone, ke vi nun sciu, kiel statas
la aferoj, -- jam antaux ol vi komencos acxetadi, pri kio vi minacas,
kiel mi auxdis.

HEDDA
Tio cxi povas neniun sxangxon fari.

BRACK
Nu tiel? Tio estas alia afero. Adiaux! (al _Tesman_) Kiam mi faros
mian posttagmezan promenadon, mi enrigardos por vin sercxi.

TESMAN
Ho, jes ja, -- el tio cxi mi ne vidas vojon, nek elen nek enen.

HEDDA
(kusxanta, antauxenstrecxas la manon) Adiaux, Asesoro. Kaj bonvenon
reen.

BRACK
Koran dankon. Adiaux, adiaux.

TESMAN
(akompanas lin al la pordo) Adiaux, kara Asesoro! Mi vere petas vin
pardoni -- (_Asesoro Brack_ eliras tra la pordo de la antauxcxambro)

TESMAN
(pasxas tien reen sur la planko) Ho, Hedda, -- oni neniam devus
riski enpenetri la fabelolandon. Cxu?

HEDDA
(rigardas lin ridetante) Cxu _vi_ tion faras?

TESMAN
Ho jes, -- ne eblas nei, -- _estis_ fabelriske edzigxi kaj acxeti
domon kun nuraj necertaj perspektivoj.

HEDDA
Vi eble pravas.

TESMAN
Nu, -- nian sxatindan hejmon ni tamen havas, Hedda! Imagu, -- la
hejmon, pri kiu ni kune revadis. Reve fantaziadis mi dirus. Cxu?

HEDDA
(ekstaras malrapide kaj lace) La interkonsento estis, ke ni vivu
festene. Grandsinjore.

TESMAN
Jes, bona Dio, -- kiom mi antauxgxojis al tio! Imagu, -- vidi vin
kiel mastrinon, -- en elektita rondo! Cxu? -- Jes ja, -- intertempe
ni du devas elteni kune en soleco, Hedda. Nur foje vidi onklinon
Julle cxe ni. -- Ho vi, kiu devus sperti ion alian -- ion tute alian
--!

HEDDA
Livre-vestitan serviston mi kompreneble unue ne ricevos.

TESMAN
Ho ne, -- bedauxrinde. Dungi serviston, -- vidu, pri tio ne eblas
pensi.

HEDDA
Kaj la rajdcxevalon, kiun mi havus --

TESMAN
(timigita) La rajdcxevalon!

HEDDA
-- pri gxi mi certe nun ecx ne plu kuragxas pensi.

TESMAN
Ne, Dio gardu min, -- estas ja memkompreneble!

HEDDA
(pasxas sur la planko) Nu -- per unu afero mi almenaux povas min
gxojigi dume.

TESMAN
(gxoje) Ho, Dio benata, dankon! Kaj kio estas do tio, Hedda? Cxu?

HEDDA
(cxe la pordo, rigardas lin kun kasxata moko) Miaj pistoloj, --
Jorgen.

TESMAN
(timigate) La pistoloj!

HEDDA
(kun glaciaj okuloj) La pistoloj de generalo Gabler.

(Sxi eliras tra la malantauxa cxambro maldekstren.)

TESMAN
(kuras al la pordaperturo kaj vokas post sxi) Ne, Dio benu vin, plej
kara Hedda, -- ne tusxu tiujn dangxerajn objektojn! Pro mi, Hedda!
Cxu?




DUA AKTO


(La sama cxambro de _gesinjoroj Tesman_, sed la piano estas elmetita;
kaj eleganta, eta skribotablo estas tie lokigita anstatauxe. Cxe la
sofo maldekstre estas metita malgranda tablo. La plejmultaj
florbukedoj estas forportitaj. La bukedo de _sinjorino Elvsted_
staras sur pli granda tablo iom antauxe sur la planko. -- Estas
posttagmezo.)

(_Hedda_, vestita por akceptado, estas sola en la cxambro. Sxi staras
cxe la malferma vitra pordo sxargante revolverpistolon. Alia egala
kusxas en malfermita pistolskatolo sur la skribotablo.)

HEDDA
(rigardas malsupren en la gxardenon kaj krias) Bonan tagon, sinjoro
Asesoro!

BRACK
(auxdata de malsupre iom fore) Dankon, same, sinjorino Tesman!

HEDDA
(suprenlevas la pistolon kaj celumas) Nun mi pafas vin, sinjoro
Brack!

BRACK
(krias de tie) Ne -- ne -- ne! Ne staru tiel celumante gxuste al mi!

HEDDA
Tio rezultas el sxteliro laux sekreta vojo! (sxi pafas)

BRACK
(pli proksime) Cxu vi estas tute freneza --!

HEDDA
Ho, Dio, -- cxu eble mi trafis vin?

BRACK
(ankoraux ekstere) Cxesu pri tiuj stultajxoj!

HEDDA
Do, envenu, Asesoro.

(_Asesoro Brack_, vestita por sinjora festeno, envenas tra la vitra
pordo. Li portas malpezan mantelon sur la brako.)

BRACK
Pro diablo, -- cxu vi ankoraux faras tiun sporton? Al kio vi pafas?

HEDDA
Ho, mi nur staras tiel pafante en la bluan aeron.

BRACK
(zorge prenas la pistolon el sxia mano) Pardonu, Sinjorino. (rigardas
gxin) Aha, tiun cxi, -- tiun mi bone konas. (cxirkauxrigardas) Kie
ni havas la skatolon? Nu, jen. (metas la pistolon enen kaj fermas)
Cxar nun ni suficxe sxercis hodiaux.

HEDDA
Sed kara Dio, pri kio vi volas ke mi okupigxu?

BRACK
Cxu vi ne akceptis vizitantojn?

HEDDA
(fermas la vitran pordon) Ecx ne unu. Cxiuj la intimaj versxajne
ankoraux estas en la kamparo.

BRACK
Kaj eble ankaux Tesman ne estas hejme?

HEDDA
(cxe la skribotablo, metas la pistolskatolon en la tirkeston) Ne.
Tuj post kiam li mangxis, li kuris al la onklinoj. Cxar li ne atendis
vin tiel frue.

BRACK
Hm, -- domagxe ke mi ne tion suspektis. Estis stulte de mi.

HEDDA
(turnas la kapon kaj rigardas lin) Kial stulte?

BRACK
Nu, cxar tial mi estus veninta cxi tien ankoraux iom -- pli frue.

HEDDA
(pasxas trans la plankon) Nu ja, sed tiam vi tute ne estus iun
renkontanta. Cxar mi estis en mia cxambro sxangxante vestojn post la
tagmangxo.

BRACK
Kaj ne trovigxas eta pordofendo, tra kiu oni povus intertrakti?

HEDDA
Vi ja forgesis tian arangxi.

BRACK
Jen, ankaux _tio_ estis stulta de mi.

HEDDA
Nu, do ni sidigxu cxi tie. Kaj atendu. Cxar Tesman versxajne ne
revenos hejmen tiom frue.

BRACK
Nu do, kara Dio, mi estu pacienca.

(_Hedda_ sidigas sin en la sofoangulon. _Brack_ metas sian mantelon
super la dorson de la plej proksima segxo kaj eksidas, sed dauxre
tenas la cxapelon en la mano. Mallonga pauxzo. Ili rigardas unu la
alian.)

HEDDA
Nu?

BRACK
(per la sama vocxo) Nu?

HEDDA
Estas mi, kiu demandis unue.

BRACK
(klinas sin iom antauxen) Do, ni permesu al ni etan, agrablan
babiladon, sinjorino Hedda.

HEDDA
(kusxigas sin iom pli malantauxen en la sofo) Cxu ne sxajnas al vi,
ke estas kvazaux eterneco post kiam ni laste kunparolis? -- Nu, la
rimarkoj preterpasante hieraux vespere kaj hodiaux matene -- mi ne
grave konsideras.

BRACK
Sed tiel inter ni du? -- Du solaj vi aludas?

HEDDA
Nu jes. Proksimume.

BRACK
Cxiun opan tagon mi iris sopirante, ke vi baldaux bone revenus
hejmen.

HEDDA
Kaj ecx mi la tutan tempon sopiris pri la sama.

BRACK
Vi? Vere, sinjorino Hedda? Kaj mi, kiu kredis, ke vi tiom bone
amuzigxis dum la vojagxo!

HEDDA
Ho, jen kredu!

BRACK
Sed tion Tesman cxiam skribis.

HEDDA
Jes _li_! Cxar li ja trovas, ke estas por li plej sxatinde
cxirkauxflari en la librejoj. Kaj havi sxancon sidi kopiante
malnovajn pergamenfoliojn, -- aux ion tian.

BRACK
(iom malice) Nu, tio estas ja lia tasko en la vivo. Almenaux parte.

HEDDA
Jes, tio ja estas. Kaj tiam oni kompreneble --. Sed por mi! Ho ne,
kara Asesoro, -- por mi estis terure tede.

BRACK
(simpatiante) Cxu vere vi tion diras? Tute serioze?

HEDDA
Jes, vi povas ja mem imagi --! Tiel tute duonan jaron neniam renkonti
homon, kiu iom konas nian rondon. Kaj kun kiu oni povas paroli pri
niaj propraj aferoj.

BRACK
Ne, ne, -- ankaux mi sentus tion manko.

HEDDA
Kaj aldone tio, kio estas la plej netolerebla --

BRACK
Nu?

HEDDA
-- cxiam kaj eterne esti devigata pasi la tagojn kune kun -- kun unu
sola kaj la sama --

BRACK
(kapklinas samopiniante) Kaj frue kaj malfrue, -- jes. Imagu, -- je
cxiuj okazoj.

HEDDA
Mi diris: cxiam kaj eterne.

BRACK
Jen komprenite. Sed kun nia deca Tesman mi opinias, ke oni devus
kapabli --

HEDDA
Tesman estas -- fakulo, kara.

BRACK
Sendiskute.

HEDDA
Kaj kun fakuloj ne estas amuze vojagxi. Almenaux ne dumlonge.

BRACK
Ecx ne -- kun la fakulo, kiun oni _amas_?

HEDDA
Hu, -- ne uzu tiun sukergluan vorton!

BRACK
(ekmiras) Jen kio, sinjorino Hedda?

HEDDA
(duone ridante, duone cxagrenita) Jes, vi provu tion, vi! Auxdi pri
kulturhistorio frue kaj malfrue --

BRACK
Cxiam kaj eterne --

HEDDA
Jes -- jes -- jes! Kaj pri tiu hejma industrio en la mezepoko --! Tio
estas ja la plej monstra!

BRACK
(rigardas sxin esplorante) Sed diru al mi, -- kiel devas mi kompreni
ke --? Hm --

HEDDA
Ke farigxis paro de mi kaj Jorgen Tesman, vi aludas?

BRACK
Nu ja, esprimu nin tiel.

HEDDA
Bona Dio, cxu vi do trovas tion stranga?

BRACK
Kaj jes, kaj ne, -- sinjorino Hedda.

HEDDA
Mi vere estis dancinta gxis lacigxo, kara Asesoro. Mia tempo estis
pasinta -- (skuigxas) Hu ne, -- tion mi tamen ne dirus. Ecx ne tion
pensi!

BRACK
Al tio vi verdire havas neniun kialon.

HEDDA
Ho, -- kialon --, (rigardas lin kvazaux kasxobservante) Kaj Jorgen
Tesman, -- oni devas ja rigardi lin kiel bonkondutan homon en cxiuj
rilatoj.

BRACK
Bonkondutan kaj fidindan. Bona Dio.

HEDDA
Kaj ion rekte ridindan cxe li mi ne povas trovi. Cxu vi ion tian
trovas?

BRACK
Ridindan? Ne-e, -- gxuste tion mi ne volas diri --

HEDDA
Do, kaj cetere li ja estas tre diligenta kolektanto? -- Certe eblas,
ke fine li tamen atingos alten.

BRACK
(rigardas sxin iom necerte) Mi kredis, ke vi opinias, same kiel
cxiuj aliaj, ke li farigxus aparte elstara viro.

HEDDA
(kun esprimo de laceco) Jes, mi opiniis. -- Kaj kiam li nepre kaj
absolute volis havi la permeson prizorgi min --. Mi ne scias, kial mi
ne tion akceptus.

BRACK
Ne -- ne. De tiu flanko rigardate --

HEDDA
Estis efektive pli ol kion miaj aliaj amikoj volis fari, kara
Asesoro, tiuj kiuj provis altiri mian favoron.

BRACK
(ridas) Nu vere, mi ne povas respondi por cxiuj aliaj. Sed koncerne
min, vi ja scias, ke mi cxiam subtenis iun -- iun respekton por la
geedza ligo. Ja tiel gxenerale, sinjorino Hedda.

HEDDA
(sxercante) Ho, mi vere neniam nutris min per esperoj koncerne
_vin_.

BRACK
Cxio, kion mi deziras, estas bona, intima rondo, en kiu mi povas
servi per konsilo kaj helpo, kaj havas la permeson enveni aux eliri
kiel -- kiel elprovita amiko --

HEDDA
Amiko de la edzo en la domo vi sugestas?

BRACK
(klinas sin) Por diri la veron, -- prefere de la sinjorino. Sed
krome ankaux de la edzo, kompreneble. Sciu, -- tia -- diru triangula
rilato, -- gxi estas funde granda komforto por cxiuj partoj.

HEDDA
Jes, mi ofte sopiris havi trian ulon dum la vojagxo. Hu, -- sidi nur
du solaj en la kupeo --!

BRACK
Felicxe la nuptovojagxo estas nun finita --

HEDDA
(skuas la kapon) Evidente la vojagxo estos longa, -- longa ankoraux.
Mi nur atingis haltejon dumvojagxe.

BRACK
Nu, do oni elsaltas. Kaj iom sin distras, sinjorino Hedda.

HEDDA
Mi neniam elsaltos.

BRACK
Vere ne?

HEDDA
Ne. Cxar cxiam cxeestas iu, kiu --

BRACK
(ridante) -- kiu rigardas ies krurojn, vi aludas?

HEDDA
Jes gxuste.

BRACK
Nu, sed, bona Dio --

HEDDA
(kun deturnanta mansvingo) Mi ne sxatas tion. -- En tia okazo mi
prefere restas sidanta, -- kie mi fine trovigxas. En sola duopo.

BRACK
Nu, sed jen envenas tria persono al la paro.

HEDDA
Nu jes, -- _tio_ estas io tute alia!

BRACK
Elprovita, komprenema amiko --

HEDDA
-- plezuriga en cxiuj vivecaj sferoj --

BRACK
-- kaj tute ne estante fakulo!

HEDDA
(kun auxdebla gxemspiro) Jes, tio estus ja efektive malsxargxo.

BRACK
(auxdas ke iu malfermas la enirejpordon, kaj rigardas tien) La
triangulo formata.

HEDDA
(mallauxte) Kaj jen la trajno pluen veturas.

(_Jorgen Tesman_, en griza promenadkostumo kaj kun mola felta
cxapelo, envenas tra la antauxcxambro. Li havas plurajn nebinditajn
librojn sub la brako kaj en la posxoj.)

TESMAN
(iras al la tablo apud la sofo en la angulo) Puf, -- vere estis
varme kuntiri, -- cxion cxi. (demetas la librojn) Mi ecx sxvitas,
Hedda. Jen, jen, -- vi jam alvenis, kara Asesoro? Cxu? Tion Berte ne
menciis.

BRACK
(ekstaras) Mi iris tra la gxardeno.

HEDDA
Kiajn librojn vi kunportas?

TESMAN
(staras foliumante) Estas novaj sciencfakaj verkoj, kiujn mi nepre
devas havi.

HEDDA
Fakaj verkoj?

BRACK
Aha, estas fakaj verkoj, sinjorino Tesman.

(_Brack_ kaj _Hedda_ intersxangxas kompreneman rideton.)

HEDDA
Cxu vi bezonas ankoraux pli da fakaj verkoj?

TESMAN
Jes, kara Hedda, el tiuj oni neniam ekhavas tro. Oni devas ja
orientigxi pri kio estas verkita kaj presita.

HEDDA
Nu ja, versxajne oni tion devas.

TESMAN
(sercxas inter la libroj) Kaj, rigardu, -- jen mi kaptis ankaux la
novan libron de Ejlert Lovborg. (gxin etendante) Cxu vi eble emus
gxin rigardi, Hedda? Cxu?

HEDDA
Ne, multan dankon. Aux -- jes, eble poste.

TESMAN
Mi gxin iom foliumis dumvoje.

BRACK
Nu, kion do vi opinias -- kiel fakulo?

TESMAN
Mi trovas, ke estas strange kiom atenteme li sin esprimas. Tiel li
neniam skribis antauxe. (kolektas la librojn) Sed nun mi volas
enporti cxion cxi. Estos plezuro foliume trancxi --! Kaj jen mi
ankaux devas sxangxi vestajxojn. (al _Brack_) Cxar ni ja ne bezonas
tuj foriri? Cxu?

BRACK
Kompreneble ne, -- ne urgxas ankoraux dum longe.

TESMAN
Do mi permesas al mi iom da tempo. (eliras kun la libroj, sed haltas
en la pordaperturo kaj turnas sin) Jen, mi memoras, Hedda, --
onklino Julle ne vizitos vin cxivespere.

HEDDA
Cxu ne? Cxu estas la epizodo kun la cxapelo, kiu malhelpas?

TESMAN
Ho, tute ne. Kial vi pensas tiel pri onklino Julle? Imagu --! Sed
onklino Rina estas tiom malsana, sciu.

HEDDA
Tia sxi ja cxiam estas.

TESMAN
Jes, sed hodiaux sxia malsano multe malbonigxis, la kompatindulino.

HEDDA
Do ja, estas konvene, ke la alia restas cxe sxi. Mi devas rezigni.

TESMAN
Kaj vi ne povas imagi, vi, kiom gxoja onklino Julle tamen estis, --
cxar vi tiom prosperis dum la vojagxo!

HEDDA
(duonlauxte, ekstaras) Ho, -- tiuj eternaj onklinoj!

TESMAN
Kion?

HEDDA
(iras al la vitra pordo) Nenion.

TESMAN
Nu do. (li eliras tra la malantauxa cxambro kaj dekstren)

BRACK
Pri kiu cxapelo vi parolis?

HEDDA
Ho, estis epizodo kun frauxlino Tesman cximatene. Sxi estis metinta
sian cxapelon tien sur la segxon. (rigardas lin kaj ridetas)
Kaj mi pretende kredis, ke estas la cxapelo de la servistino.

BRACK
(skuas la kapon) Sed kara, bona sinjorino Hedda, kiel vi igis vin
mem tion fari! Kontraux tiu honesta, maljuna sinjorino!

HEDDA
(nervoza, pasxas trans la plankon) Nu, komprenu, -- tento al tia
konduto foje jxetigxas sur min. Kaj tiam mi _ne povas_ rezisti.
(jxetas sin sur la apogsegxon cxe la forno) Ho, mi ne mem scias,
kiel tion ekspliki.

BRACK
(malantaux la apogsegxo) Vi ne estas vere felicxa, -- tio estas la
kialo.

HEDDA
(rigardas antauxen) Krome mi ne scias, kial mi estu -- felicxa. Aux
eble vi povas al mi tion diri?

BRACK
Jes -- interalie cxar vi ricevis gxuste tiun hejmon, kiun vi deziris.

HEDDA
(rigardas lin kaj ridas) Cxu ankaux vi kredas pri tiu dezirhistorio?

BRACK
Cxu do estas nenio en gxi?

HEDDA
Kompreneble, -- io estas en gxi.

BRACK
Kaj?

HEDDA
Estas _tio_ en gxi, ke mi uzis Tesman por akompani min hejmen de la
vesperaj festenoj pasintan someron --

BRACK
Bedauxrinde, -- ke mi ja havis alian vojon.

HEDDA
Vero. Vi ja sekvis aliajn vojojn pasintan someron.

BRACK
(ridas) Honto al vi, sinjorino Hedda! Nu, -- sed vi kaj Tesman do?

HEDDA
Jen, hazarde iun vesperon ni preterpasis cxi tie. Kaj Tesman,
kompatindulo, li ade turnis -- turnadis. Cxar li ne sciis pri kio
paroli. Kaj mi kompatis tiun multesciantan homon --

BRACK
(ridetas dubante) _Vi_ kompatis? Hm --

HEDDA
Jes vere, mi faris. Kaj jen -- por lin helpi el la embaraso -- mi
hazarde, senpripense diris ke en tiu vilao mi sxatus logxi.

BRACK
Ne pli ol tio?

HEDDA
Ne _tiun_ vesperon.

BRACK
Sed poste do?

HEDDA
Jes. Mia facilanimeco kuntiris sekvojn, kara Asesoro.

BRACK
Bedauxrinde, -- tion faras niaj facilanimecoj tro ofte, sinjorino
Hedda.

HEDDA
Dankon! Sed estis en tiu fantaziado pri la vilao de ministrino Falk,
ke Jorgen Tesman kaj mi renkontigxis en kompreno! _Tio_ tiris post si
fiancxinigxon kaj edzinigxon kaj nuptovojagxon kaj cxion. Nu ja,
Asesoro, -- kiel oni sternas, tiel oni kusxas, -- mi dirus.

BRACK
Komike! Kaj funde vi neniel interesigxis pri la tuta afero.

HEDDA
Ne, Dio scias ke ne.

BRACK
Sed nun do? Nun, kiam ni fine arangxis por vi hejmecan lokon?

HEDDA
Hu, -- sxajnas al mi, ke odoras lavendo kaj peklitaj rozoj en cxiuj
cxambroj. -- Sed tiun odoron eble onklino Julle kunportis.

BRACK
(ridas) Ho ne, mi prefere pensas, ke estas postresto de la karmemora
ministrino.

HEDDA
Do, io formortinta algluigxas. Memorigas al mi balflorojn --
posttagajn. (interplektante la manojn malantaux la nukon,
duonkusxante malantauxen sur la segxo, kaj lin rigardante) Ho, kara
Asesoro, -- vi ne povas imagi, kiel terure mi enuos cxi tie.

BRACK
Cxu la vivo ne havus iun taskon por oferti ankaux al vi, sinjorino
Hedda?

HEDDA
Taskon, -- iun, kiu estus iom alloga?

BRACK
Prefere tian, kompreneble.

HEDDA
Dio scias, kia tasko tiu estus. Multfoje mi pripensas -- (interrompante)
Sed ankaux tio certe ne eblas.

BRACK
Kiu scias? Nur diru.

HEDDA
Se mi povus igi Tesman farigxi politikisto, jen sugesto.

BRACK
(ridas) Tesman! Ne, sed pensu do, -- por tiajxoj kiel politiko li ja
tute ne tauxgas -- tute ne.

HEDDA
Ne, tion mi vere kredas. -- Sed se mi nun tamen kapablus pusxi lin al
tio?

BRACK
Pa, -- kia kontentigo estus por vi en tio? Cxar li ja ne tauxgas.
Kial vi tamen volas lin al tio pusxi?

HEDDA
Cxar mi enuas, auxdu! (iom poste) Cxu vi do opinias, ke estus tute
neeble, ke Tesman farigxu cxefministro?

BRACK
Hm, -- jen, kara sinjorino Hedda, -- por _tio_ farigxi, li devus unue
esti suficxe ricxa viro.

HEDDA
(ekstaras senpacienca) Jen, tio estas! Estas tiuj mizeraj kondicxoj,
en kiujn mi falis -- (pasxas sur la planko) Estas tiuj, kiuj igas
la vivon tiel bedauxrinda! Rekte ridinda! -- Cxar _tiel_ ja estas.

BRACK
Mi fakte opinias, ke la kulpo trovigxas aliloke.

HEDDA
Kie do?

BRACK
Vi neniam travivis iun skuan vekigxon.

HEDDA
Ion seriozan, vi aludas?

BRACK
Jes, tiel oni povas ja ankaux sin esprimi. Sed nun gxi eble okazos.

HEDDA
(rektigas la nukon) Ho, vi pensas pri la kontrauxajxoj rilate tiun
bagatelan postenon de profesoro! Sed tiu estu la propra afero de
Tesman. Pri gxi mi vere ne malsxparas penson.

BRACK
Nu -- pri tiu ne. Sed kiam nun prezentigxos al vi, -- kion oni --
kiel en pompa stilo -- nomas seriozajn kaj -- gravajn postulojn pri
respondeco? (ridetas) Novajn postulojn, eta sinjorino Hedda.

HEDDA
(kolere) Silentu! Neniam vi spertos iun tiajxon!

BRACK
(atenteme) Ni interparolos proksimume post jaro -- maksimume.

HEDDA
(interrompante) Mi ne havas talenton por tiajxo, sinjoro Asesoro.
Por nenio kun postuloj al mi!

BRACK
Cxu vi ne, kiel la plimulto de virinoj, havus talenton por rolo, kiel
--?

HEDDA
(cxe la vitra pordo) Ho, silentu, mi diras! -- Multfoje sxajnas al
mi, ke mi havas talenton por nur unu rolo en la mondo.

BRACK
(proksimigxas) Kaj kiu estas do tiu, se mi kuragxas demandi?

HEDDA
(staras rigardante eksteren) Por el mi enuigi la vivon. Nun vi
scias. (turnas sin, rigardas al la malantauxa cxambro, kaj ridas)
Jes, tute gxuste! Jen ni havas la profesoron.

BRACK
(mallauxte, avertante) Nu, nu, nu, sinjorino Hedda!

(_Jorgen Tesman_, festene vestita, kun gantoj kaj cxapelo enmane,
venas de dekstre tra la malantauxa cxambro.)

TESMAN
Hedda, -- cxu ne venis malinvito de Ejlert Lovborg? Cxu?

HEDDA
Ne.

TESMAN
Nu, do jen vidu, ni certe havos lin post iom da tempo.

BRACK
Cxu vi vere kredas, ke li venos?

TESMAN
Jes, pri tio mi preskaux certas. Cxar versxajne estas nur senfunda
onidiro, tio kion vi rakontis antauxtagmeze.

BRACK
Vere?

TESMAN
Jes, almenaux onklino Julle diris, ke sxi kredas, ke neniel estonte
li volus bari al mi la vojon. Jen imagu!

BRACK
Nu, do cxio estas ja en bona ordo.

TESMAN
(metas la cxapelon kun la gantoj en gxi sur segxon dekstre) Jes, sed
vi devas permesi al mi atendi lin kiom eble plej longe.

BRACK
Por tio ni havas abundan tempon. Neniu venos al mi antaux la sepa --
la sepa kaj duono.

TESMAN
Nu, do ni povas ja dume plezurigi Hedda. Kaj tiel pasigi la tempon.
Cxu?

HEDDA
(portas la surtuton kaj cxapelon de Brack al la sofo en la angulo)
Kaj se tro malfaciligxas, sinjoro Lovborg povas ja restadi cxi tie
cxe mi.

BRACK
(volas mem preni la vestajxojn) Ho, pardonu, Sinjorino! -- Al kio vi
aludas per "tro malfaciligxas"?

HEDDA
Se li ne volas iri kun vi kaj Tesman.

TESMAN
(rigardas sxin sendecide) Sed, kara Hedda, -- cxu vi kredas ke tio
decas, ke li restos cxi tie cxe vi? Cxu? Memoru ke onklino Julle ne
povas veni.

HEDDA
Ne, sed sinjorino Elvsted venos. Kaj tiam ni tri kune trinkos tason
da teo.

TESMAN
Jes, _jen_ kio konvenas.

BRACK
(ridetas) Kaj estus eble la plej saniga por li.

HEDDA
Kial do?

BRACK
Bona Dio, Sinjorino, vi ja suficxe ofte mokaludis miajn etajn
frauxlofestenojn. Ili konvenus sole por vere principfidelaj viroj, vi
opiniis.

HEDDA
Sed certe sinjoro Lovborg nun estas suficxe principfidela. Konvertita
pekulo --

(_Berte_ envenas tra la pordo de la antauxcxambro.)

BERTE
Sinjorino, venas sinjoro, kiu deziras viziti --

HEDDA
Jes, envenigu lin.

TESMAN
(mallauxte) Mi certas, ke estas li! Jen, imagu!

(_Ejlert Lovborg_ envenas de la antauxcxambro. Li estas svelta kaj
malgrasa; samagxa kun Tesman, sed aspektas iom pli agxa kaj kaduka.
Haroj kaj barbo estas nigrebrunaj, la vizagxo iom longa, pala, kun
nur paro de du rugxetaj makuloj sur la vangoostoj. Li estas vestita
en eleganta, nigra, tute nova vizitkostumo. Malhelaj gantoj kaj
cilindra cxapelo en la mano. Li restas starante cxe la pordo kaj
rapide kline salutas. Aspektas iom gxenata.)

TESMAN
(al li kaj mansalutas) Jen, kara Ejlert, -- ni do fine ankorauxfoje
renkontigxas!

LOVBORG
(parolas per kvieta vocxo) Dankon al vi pro la letero. (proksimigxas
al _Hedda_) Cxu mi kuragxu ankaux al vi doni mian manon, sinjorino
Tesman?

HEDDA
(prenas lian manon) Bonvenon, sinjoro Lovborg. (kun mangesto) Mi
ne scias cxu tiuj du sinjoroj --?

LOVBORG
(ete klinas sin) Asesoro Brack, mi opinias.

BRACK
(same) Evidente. Antaux kelkaj jaroj --

TESMAN
(al _Lovborg_, kun la manoj sur liaj sxultroj) Kaj nun vi kondutu
kvazaux hejme, Ejlert! Cxu ne, Hedda? -- Cxar vi volas ja denove
logxi cxi tie en la urbo, mi auxdas? Cxu ne?

LOVBORG
Jes, mi faros.

TESMAN
Nu, estas ja kompreneble. Auxdu, -- mi akiris vian novan libron. Sed
mi vere ankoraux ne havis tempon legi gxin.

LOVBORG
Tion vi vere povas sxpari al vi.

TESMAN
Kial do, vi opinias?

LOVBORG
Cxar ne estas io atentinda en gxi.

TESMAN
Ho, imagu, ke vi tion diras!

BRACK
Tamen gxi estas ja ege lauxdata, mi auxdas.

LOVBORG
Estas gxuste tio, kion mi celis. Kaj tial mi verkis la libron tia, ke
cxiuj povus gxin pense sekvi.

BRACK
Tre sagxe.

TESMAN
Sed kara Ejlert, --!

LOVBORG
Cxar nun mi volas provi restarigi min. Komenci denove.

TESMAN
(iom gxenata) Jes, tion vi do volas? Cxu?

LOVBORG
(ridetas, formetas la cxapelon kaj tiras paketon en paperkovrajxo el
la posxo de la mantelo) Sed kiam tio cxi eldonigxos, Jorgen Tesman
-- tiam vi nepre legu. Cxar _jen_ definitive la gxusta. Tio en kio mi
mem estas.

TESMAN
Nu? Kaj kio do tio estas?

LOVBORG
Estas la dauxrigo.

TESMAN
La dauxrigo? De kio?

LOVBORG
De la libro.

TESMAN
De la nova?

LOVBORG
Kompreneble.

TESMAN
Jes, sed kara Ejlert, -- gxi enhavas ja la temon gxis niaj tagoj!

LOVBORG
Gxi enhavas. Kaj tiu cxi temas pri la estonteco.

TESMAN
Pri la estonteco! Sed bona Dio, pri gxi ni ja nenion scias!

LOVBORG
Ne. Sed tamen estas io kaj tio pri gxi direnda. (malfermas la
paketon) Jen, rigardu --

TESMAN
Sed ne estas via manskribo.

LOVBORG
Mi diktis. (foliumas la paperojn) Gxi estas dividita en du
sekciojn. La unua temas pri la kultur-potencoj de la estonteco. Kaj
tiu dua -- (foliumas iom pli antauxen) -- tiu temas pri la estonta
kultur-evoluo.

TESMAN
Mirinde! Pri tiaj temoj mi neniam ekpensus skribi.

HEDDA
(cxe la vitra pordo, frapetadas la vitron) Hm -- Ho -- ne.

LOVBORG
(metas la paperojn en la kovrajxon kaj metas la paketon sur la
tablon) Mi gxin kunprenis, cxar mi intencis iom legi por vi
cxivespere.

TESMAN
Jes, estas tre afable de vi. Sed cxivespere --? (rigardas al
_Brack_) Mi vere ne scias, kiel tio ordigxus --

LOVBORG
Nu, do alian fojon. Ne urgxas.

BRACK
Mi devas klarigi al vi, sinjoro Lovborg, -- okazos eta arangxo cxe mi
cxivespere. Precipe por Tesman, komprenu --

LOVBORG
(sercxas la cxapelon) Nu, -- do mi ne pli longe --

BRACK
Ne, auxskultu nun. Cxu vi ne povus fari al mi la plezuron kunveni?

LOVBORG
(abrupte kaj decide) Ne, tion mi ne povas. Mi sincere dankas vin.

BRACK
Jen kio? Kunvenu. Ni estos eta elektita rondo. Kaj kredu, ke estos
vivece, kiel sinjorino Hed --, kiel sinjorino Tesman diras.

LOVBORG
Pri tio mi ne dubas. Sed tamen --

BRACK
Kaj vi povus kunpreni vian manuskripton, kaj legi por Tesman _tie_
cxe mi. Cxar mi havas suficxe da cxambroj.

TESMAN
Jes pensu, Ejlert, -- tion vi povus fari! Cxu?

HEDDA
(intervenas) Sed kara, cxar sinjoro Lovborg tute ne _volas_! Mi
estas certa, ke sinjoro Lovborg multe pli sxatas resti cxi tie kaj
havi vespermangxon kun mi.

LOVBORG
(ekrigardas sxin) Kun vi, sinjorino!

HEDDA
Kaj kun sinjorino Elvsted.

LOVBORG
Cxu? -- (pasante) Sxin mi preterpase renkontis tagmeze.

HEDDA
Cxu vere? Jes, sxi venos cxi tien. Kaj tial estas preskaux necese, ke
vi restos, sinjoro Lovborg. Cxar alie sxi ne havos iun por akompani
sin hejmen.

LOVBORG
Jen vero. Jes, multan dankon, Sinjorino, -- do mi restos cxi tie.

HEDDA
Kaj mi nur donu al la servistino etan informon --

(Sxi iras al la pordo de la antauxcxambro kaj sonorigas. _Berte_
envenas. _Hedda_ parolas mallauxte kun sxi kaj montras al la
malantauxa cxambro. _Berte_ kapjesas kaj ree eliras.)

TESMAN
(samtempe al _Ejlert Lovborg_) Auxdu, Ejlert, -- cxu estas tiu cxi
nova temo, -- tiu pri la estonteco, -- pri kiu vi intencas fari
prelegojn?

LOVBORG
Jes.

TESMAN
Cxar mi auxdis cxe la librovendisto, ke vi eble donos serion da
prelegoj cxi tie dum la auxtuno.

LOVBORG
Jes, mi faros. Vi ne devas riprocxi min pro tio, Tesman.

TESMAN
Ne, pro Dio, kompreneble ne! Sed --?

LOVBORG
Mi bone komprenas, ke por vi iom kontrauxas.

TESMAN
(malgaja) Ho, mi ne povas ja postuli, ke pro mi vi --

LOVBORG
Sed mi atendas gxis kiam vi ekhavos vian oficon.

TESMAN
Vi atendas! Jes sed, -- jes sed, -- cxu vi ne volas konkuri? Cxu?

LOVBORG
Ne. Mi nur volas venki vin. En la opinio de la publiko.

TESMAN
Sed, bona Dio, -- do onklino Julle tamen pravigxis! Ho jes, -- mi
_tion_ ja sciis! Hedda! Jen imagu, -- Ejlert Lovborg tute ne volas
kontrauxi nin!

HEDDA
(abrupte) Nin? Tenu min ekster tio.

(Sxi iras al la malantauxa cxambro, kie _Berte_ staras metante sur la
tablon pleton kun karafoj kaj glasoj. _Hedda_ kapsignas aprobe, kaj
ree venas antauxen. _Berte_ eliras.)

TESMAN
(samtempe) Sed vi, asesoro Brack, -- Kion vi diras al tio cxi? Cxu?

BRACK
Nu, mi diras, ke gloro kaj venko -- hm, -- povas ja esti treege belaj
aferoj --

TESMAN
Jes certe povas esti. Sed tamen --

HEDDA
(rigardas Tesman kun malvarma rideto) Sxajnas al mi, ke vi staras
kvazaux fulmofrapita.

TESMAN
Jes, -- proksimume tia, -- mi opinias --

BRACK
Estis ja vere fulmotondro, kiu pasis super ni, Sinjorino.

HEDDA
(montras al la malantauxa cxambro) Cxu la sinjoroj bonvolas eniri
por preni glason da frida puncxo?

BRACK
(rigardas sian horlogxon) Forirsalute? Jes, eble ne estus rifuzinde.

TESMAN
Bonege, Hedda! Vere bonege! En tia sangvina animstato, en kia mi nun
trovigxas --

HEDDA
Bonvolu, ankaux vi, sinjoro Lovborg.

LOVBORG
(rifuzante) Ne, multan dankon. Ne por mi.

BRACK
Sed, bona Dio, -- frida puncxo vere ne estas veneno, mi scias.

LOVBORG
Eble ne por cxiuj.

HEDDA
Jen, mi distru sinjoron Lovborg dume.

TESMAN
Nu ja, kara Hedda, tion faru do.

(Li kaj _Brack_ iras en la malantauxan cxambron, eksidas, trinkas
puncxon, fumas cigaredojn kaj parolas gajhumore dum la sekvanta
sceno. _Ejlert Lovborg_ restas staranta cxe la forno. _Hedda_ iras al
la skribotablo.)

HEDDA
(per iom lauxtigita vocxo) Nun mi montros al vi kelkajn fotojn, se
vi emas. Cxar Tesman kaj mi -- ni faris ekskurson tra Tirolo dum la
hejmenvojagxo.

(Sxi venas kun albumo, kiun sxi metas sur la tablon apud la sofo, kaj
eksidas en ties superan angulon. _Ejlert Lovborg_ proksimigxas,
haltas kaj rigardas sxin. Poste li prenas segxon kaj eksidas cxe sxia
maldekstra flanko kun la dorso al la malantauxa cxambro.)

HEDDA
(malfermas la albumon) Jen rigardu tiun montodorson, sinjoro
Lovborg! Estas la Ortlermontaro. Tesman skribis sube. Jen estas:
Ortlermontaro cxe Meran.

LOVBORG
(kiu konstante sxin rigardas, diras mallauxte kaj malrapide) Hedda
-- Gabler --

HEDDA
(ekrigardas lin rapide) Nu! Ts!

LOVBORG
(ripetas malrapide) Hedda Gabler!

HEDDA
(rigardas en la albumon) Jes, tiel mi nomigxis en pli frua tempo.
Tiam, -- kiam ni du konis unu la alian.

LOVBORG
Kaj de nun, -- kaj dum la tuta vivo, -- mi do devas kutimigi min ne
plu diri Hedda Gabler.

HEDDA
(dauxre foliumante) Jes, vi devas. Kaj mi opinias, ke vi devas
praktiki suficxe frutempe. Sxajnas al mi, ke ju pli frue, des pli
bone.

LOVBORG
(kun indignoplena vocxo) Hedda Gabler edzinigxita? Kaj tia kun --
Jorgen Tesman!

HEDDA
Jes, -- tiel okazas.

LOVBORG
Ho, Hedda, Hedda, -- kiel povis vi do forjxeti vin mem!

HEDDA
(rigardas lin akre) Nu? Ne tiele nun.

LOVBORG
Kiel do? (_Tesman_ envenas kaj iras al la sofo)

HEDDA
(auxdas lin veni kaj diras indiferente) Kaj tio cxi, sinjoro
Lovborg, tio estas vido de malsupre en la Ampezzovalo. Jen rigardu
tiujn montopintojn. (afable rigardas _Tesman_) Kio do nomigxas tiuj
strangaj montopintoj?

TESMAN
Lasu min rigardi. Ho, estas la Dolomitoj, tiuj.

HEDDA
Gxuste ja! -- estas la Dolomitoj, sinjoro Lovborg.

TESMAN
Hedda, -- mi nur volis demandi, cxu ni ne tamen enmetu iom da puncxo?
Almenaux al vi, Hedda. Cxu?

HEDDA
Jes, dankon. Kaj eble kelkajn kukojn.

TESMAN
Ne cigaredojn?

HEDDA
Ne.

TESMAN
Bone.

(Li iras en la malantauxan cxambron kaj dekstren. _Brack_ sidas tie
kaj observadas _Hedda_ kaj _Lovborg_.)

LOVBORG
(mallauxte kiel antauxe) Nu, respondu al mi, Hedda, -- kiel vi povis
tion cxi fari?

HEDDA
(aspekte profunde studante la albumon) Se vi dauxre kondutos intime,
mi ne volas kun vi paroli.

LOVBORG
Cxu mi ne rajtas ecx kiam ni estas solaj?

HEDDA
Ne. Vi povas tiel pensi. Sed vi ne rajtas tiel paroli.

LOVBORG
Aha, mi komprenas. Tio ofendas vian amon -- al Jorgen Tesman.

HEDDA
(ekrigardas lin kaj ridetas) Amon? Ne, nun vi estas sprita!

LOVBORG
Do ne amon!

HEDDA
Tamen nenian malfidelecon! Tiajxon mi ne volas akcepti.

LOVBORG
Hedda, -- respondu al mi nur tion solan --

HEDDA
Ts!

(_Tesman_ kun pleto venas de la malantauxa cxambro.)

TESMAN
Jen! Jen la bonajxoj. (li metas la pleton sur la tablon)

HEDDA
Kial vi mem servas?

TESMAN
(versxas en la glasojn) Jes, cxar mi trovas, ke estas tiom amuze
servi vin, Hedda.

HEDDA
Sed vi ja versxis en ambaux glasojn. Kaj sinjoro Lovborg ja ne
deziras --

TESMAN
Ne, sed sinjorino Elvsted ja baldaux venos.

HEDDA
Jes, vere, -- sinjorino Elvsted --

TESMAN
Cxu vi sxin forgesis? Cxu?

HEDDA
Ni tiom profundigxis en tion cxi. (montras al li bildon) Cxu vi
memoras tiun etan vilagxon?

TESMAN
Ho, estas _tiu_ malsupre de Brennerpasejo! Estas tie, kie ni devis
restadi la tutan nokton --

HEDDA
-- kaj renkontis tiun aron da vivecaj somergastoj.

TESMAN
Jes, vere estis _tie_. Imagu -- se ni tiam povus havi _vin_ kun ni,
Ejlert! Nu! (li iras kaj sidigas sin cxe _Brack_)

LOVBORG
Respondu al mi sole tion, Hedda --

HEDDA
Nu?

LOVBORG
Cxu ne estis amo, ecx ne en la rilato kun _mi_? Ne guto, -- ne
simileco de amo, ecx ne en tio?

HEDDA
Nu, cxu vere estis? Por mi aspektis, kvazaux ni estas du bonaj
kamaradoj. Du vere intimaj amikoj. (ridetas) Precipe vi estis tre
nekasxema.

LOVBORG
Estis vi, kiu tion deziris.

HEDDA
Kiam mi retropensas, sxajnas al mi, ke estis io bela, io alloga, --
io kuragxa en -- en tiu kasxema intimeco -- tiu kamaradeco, pri kiu
neniu vivanta homo ion flaris.

LOVBORG
Jes, cxu ne, Hedda! Cxu ne tiel estis? -- Kiam mi vizitis vian patron
tiel dum la posttagmezoj --. Kaj la generalo sidis cxe la fenestro
legante la gazetojn, -- kun la dorso al ni turnita --

HEDDA
Kaj ni du en la sofo en la angulo --

LOVBORG
Cxiam kun la sama ilustrita revuo antaux ni --

HEDDA
Pro manko de albumo, jes.

LOVBORG
Jes, Hedda, -- kaj kiam mi konfesis por vi --! Rakontis al vi pri mi
mem tion, kion neniu alia tiam sciis. Sidis tie kaj konfesis, ke mi
eliris dibocxante tagojn kaj noktojn. Dibocxis tagnokton post
tagnokto. Ho, Hedda, kia estis tiu potenco en vi, kiu devigis min
konfesi tiajxojn?

HEDDA
Cxu vi imagas, ke estis iu potenco en mi?

LOVBORG
Jes, kiel mi alie tion klarigu al mi? Kaj cxiuj tiuj -- en pudoro
volvitaj demandoj, kiujn vi al mi faris --

HEDDA
Kaj kiujn vi ege bone komprenis --

LOVBORG
Jen, ke vi povis sidi kaj tiel fari demandojn! Tute senhonte!

HEDDA
En pudoro volvitaj do estis.

LOVBORG
Jes, tamen senhonte. Elcxerpige demandi min pri -- pri cxiuj tiajxoj!

HEDDA
Kaj ke vi igis vin respondi, sinjoro Lovborg.

LOVBORG
Jes, estas ja gxuste tio, kion mi ne komprenas -- nun poste. Sed diru
do al mi, Hedda, -- cxu ne estis amo funde en nia rilato? Cxu ne
estis de via flanko, kvazaux vi dezirus lavi min pura, -- kiam mi
rifugxis al vi por konfesi? Cxu ne estis tiel?

HEDDA
Ne, ne ekzakte.

LOVBORG
Kio vin do instigis?

HEDDA
Cxu aspektas por vi tiom nekompreneble, se junulino -- kiam povas
okazi tiel -- sekrete --

LOVBORG
Nu?

HEDDA
Ke sxi dezire volas rigardi en mondon, pri kiu --

LOVBORG
Pri kiu --?

HEDDA
-- pri kiu oni ne rajtas ion scii?

LOVBORG
Jen, tio do estis?

HEDDA
Ankaux tio. Ankaux tio, -- mi imagas.

LOVBORG
Kamaradeco en avido de la vivogxuo. Sed kial _tio_ do ne povus
dauxri?

HEDDA
Pro tio vi mem kulpas.

LOVBORG
Estas vi, kiu rompis.

HEDDA
Jes, kiam dangxero minacis, ke realigxo venus en la rilato. Honto al
vi, Ejlert Lovborg, kiel povis vi atenci vian -- vian fideman
kamaradon!

LOVBORG
(premegas la manojn) Ho, kial vi ne realigis la minacon? Kial vi ne
mortpafis min, kiel vi minacis!

HEDDA
_Tiom_ mi timas la skandalon.

LOVBORG
Jes, Hedda. Funde vi estas malkuragxa.

HEDDA
Terure malkuragxa. (sxangxas sintenon) Sed estis ja felicxe por vi.
Kaj poste vi ja konsolis vin tiom rave cxe la familio Elvsted.

LOVBORG
Mi scias, kion Tea konfidis al vi.

HEDDA
Kaj eble vi konfidis ion pri ni du?

LOVBORG
Ecx ne vorton. Tiajxojn sxi estas tro stulta por kompreni.

HEDDA
Stulta?

LOVBORG
En tiaj aferoj sxi estas stulta.

HEDDA
Kaj mi estas malkuragxa. (klinas sin pli proksimen al li, sen lin
rigardi en la okulojn, kaj diras pli mallauxte) Sed nun _mi_ volas
ion konfidi al _vi_.

LOVBORG
(atente) Nu?

HEDDA
_Tio_ ke mi ne kuragxis mortpafi vin --

LOVBORG
Jes?!

HEDDA
-- _tio_ ne estis mia plej fia malkuragxo -- tiun vesperon.

LOVBORG
(rigardas sxin momenton, komprenas, kaj flustras pasie) Ho, Hedda!
Hedda Gabler! Nun mi ekvidas kasxitan fundon sub nia kamaradeco! Vi
kaj mi --! _Tamen_ estis la deziro pri vivo en vi --

HEDDA
(mallauxte, sed kun akra ekrigardo) Gardu vin! Ne imagu ion tian!

(Mallumigxadas. La pordo de la antauxcxambro estas de ekstere
malfermata de _Berte_.)

HEDDA
(klake fermas la albumon kaj vokas ridetante) Nu, fine! Kara Tea, --
jen do, envenu!

(_Sinjorino Elvsted_ venas de la antauxcxambro. Sxi estas vizite
vestita. La pordo fermigxas malantaux sxi.)

HEDDA
(en la sofo, etendas la brakojn al sxi) Dolcxa Tea, -- vi ne povas
imagi, kiom mi atendis vin!

(_Sinjorino Elvsted_ preterpase intersxangxas etan saluton kun la
sinjoroj en la malantauxa cxambro, iras al la tablo kaj donas al
Hedda la manon. _Ejlert Lovborg_ ekstaris. Li kaj _sinjorino Elvsted_
sin salutas per muta kapklino.)

ELVSTED
Eble mi devus eniri por iom paroli kun via edzo?

HEDDA
Ho, tute ne. Lasu tiujn du sidi. Ili baldaux foriros.

ELVSTED
Ili foriros?

HEDDA
Jes, ili eliros drinkfesteni.

ELVSTED
(rapide al Lovborg) Sed certe vi ne?

LOVBORG
Ne.

HEDDA
Sinjoro Lovborg -- li restos cxe ni.

ELVSTED
(prenas segxon kaj volas eksidi apud li) Ho, kiom agrable cxi tie
estas!

HEDDA
Ne dankon, mia eta Tea. Ne _tie_! Bele venu cxi tien al mi. Mi volas
esti meze inter vi.

ELVSTED
Jes, tute kiel vi volas.

(Sxi cxirkauxiras la tablon kaj eksidas en la sofon dekstre de
_Hedda_. _Lovborg_ ree eksidas sur la segxon.)

LOVBORG
(post mallonga pauxzo, al _Hedda_) Cxu sxi ne estas gxue rigardinda?

HEDDA
(glite tusxetas sxiajn harojn) Nur rigardinda?

LOVBORG
Jes. Cxar _ni_ du -- sxi kaj mi, -- _ni_ estas du veraj kamaradoj. Ni
absolute fidas unu la alian. Kaj ni povas sidi kune kaj libere
interparoli --

HEDDA
Sen pudoraj diskretajxoj, sinjoro Lovborg? --

LOVBORG
Nu --

ELVSTED
(mallauxte, sin krocxante al _Hedda_) Ho, kiom felicxa mi estas,
Hedda! Cxar, -- imagu, -- li diras, ke mi ankaux inspiris lin.

HEDDA
(rigardas sxin ridetante) Aj, cxu li tion diras?

LOVBORG
Kaj tian kuragxon en agoj, kian sxi havas, sinjorino Tesman?

ELVSTED
Ho, Dio, -- _mi_ kuragxon!

LOVBORG
Treege -- kiam temas pri la kamarado.

HEDDA
Jes, _kuragxon_ -- ja! Se oni nur _tian_ havus.

LOVBORG
Kaj kion do vi pensas?

HEDDA
Tiam oni povus eble ankoraux vivi la vivon. (subite sxangxigxas)
Sed nun, mia plej kara Tea, -- nun vi trinku glason da frida puncxo.

ELVSTED
Ne dankon, -- mi neniam trinkas tiajxojn.

HEDDA
Nu, do vi, sinjoro Lovborg.

LOVBORG
Dankon, ankaux mi ne.

ELVSTED
Ne, ankaux li ne!

HEDDA
(rigardas lin firme) Tamen cxar mi nun tion volas?

LOVBORG
Neniel utilas.

HEDDA
(ridas) Mi do tute ne havas iun povon super vi, mi povrulino?

LOVBORG
Ne en _tiu_ rilato.

HEDDA
Serioze dirite, mi tamen opinias ke vi devus tion fari. Pro vi mem.

ELVSTED
Ho ne, Hedda --!

LOVBORG
Kaj kial?

HEDDA
Aux pro la homoj, gxuste dirite.

LOVBORG
Vere?

HEDDA
Alie oni povus ja ekhavi la opinion, ke vi -- tiel funde -- ne sentas
vin suficxe hardita -- ne suficxe certa pri vi mem.

ELVSTED
(mallauxte) Ho, ne, ne, Hedda --!

LOVBORG
La homoj povas kredi, kion ili volas, -- gxis plue.

ELVSTED
(gxoje) Jes, cxu ne vere!

HEDDA
Tion ja montris klare la vizagxo de asesoro Brack.

LOVBORG
Kiel do?

HEDDA
Li ridetis iom moke, kiam vi ne kuragxis eniri tien al la tablo.

LOVBORG
Mi ne kuragxis! Mi prefere volis ja resti cxi tie kaj paroli kun
_vi_.

ELVSTED
Estis ja tute kompreneble, Hedda.

HEDDA
Sed tion la asesoro ne povis suspekti. Kaj mi ankaux vidis, ke li
ekridetis kaj jxetis okulumon al Tesman, kiam vi ecx ne kuragxis
kunveni al tiu povra, eta festeno.

LOVBORG
Kuragxis! Vi diras ke mi ne kuragxis?

HEDDA
Ne mi. Sed tiel asesoro Brack komprenis la staton.

LOVBORG
Lasu nur tion al li.

HEDDA
Vi do ne kuniros?

LOVBORG
Mi restos cxe vi kaj Tea.

ELVSTED
Jes, Hedda, -- tion vi ja povas pensi.

HEDDA
(ridetas kaj kapklinas aprobe al _Lovborg_) Do fundamente solide
masonita. Principofirma por cxiam. Jen kia devas esti viro! (turnas
sin al _sinjorino Elvsted_ kaj frapetas sxin) Nu, cxu mi ne tion
diris, kiam vi, tute freneza, venis cxi tien cximatene --

LOVBORG
(mirigita) Freneza!

ELVSTED
(terurigita) Hedda, -- Hedda do --!

HEDDA
Jen, rigardu nur mem! Ne estas ja necese iri en tiu morta timo --
(interrompante) Do, jen ni tri povas esti gajaj!

LOVBORG
(estas skuita) Aha, -- kio do estas tio cxi, sinjorino Tesman!

ELVSTED
Ho Dio, ho Dio, Hedda! Kion vi diras! Kion vi faras!

HEDDA
Restu nur trankvila! La abomena asesoro sidas vin observante.

LOVBORG
En morta timo, do. Pro mi.

ELVSTED
(mallauxte, plende) Ho, Hedda, -- nun vi igis min tute malfelicxa!

LOVBORG
(rigardas sxin dum momento fikse; grimacas) Do _tio_ estis de la
kamarado la senrezerva fido al mi.

ELVSTED
(petoplene) Ho, kara amiko, -- vi devas unue auxskulti --!

LOVBORG
(prenas unu el la plenaj puncxoglasoj, suprenlevas gxin, kaj diras
malrapide per rauxka vocxo) Via tosto, Tea! (li malplenigas
la glason, demetas gxin kaj prenas la alian)

ELVSTED
(mallauxte) Ho, Hedda, Hedda, -- kial vi tion volus!

HEDDA
Volus! Mi? Cxu vi estas freneza?

LOVBORG
Kaj ankaux toston por vi, sinjorino Tesman. Dankon pro la vero. Gxi
vivu! (li trinkas kaj volas denove plenigi la glason)

HEDDA
(metas la manon sur lian brakon) Nu, nu, -- ne pli nune. Memoru, ke
vi iros en festenon.

ELVSTED
Ne, ne, ne!

HEDDA
Sx-sx! Ili sidas vin rigardante.

LOVBORG
(demetas la glason) Vi, Tea, -- diru nun la veron.

ELVSTED
Jes!

LOVBORG
Cxu la notario sciis, ke vi postvojagxus min?

ELVSTED
(tordas siajn manojn) Ho, Hedda, -- vi auxdas pri kio li demandas!

LOVBORG
Cxu estis interkonsento inter vi kaj li, ke vi vojagxu al la urbo por
observi min? Eble estis la notario mem, kiu igis vin tion fari? Aha,
vi, -- eble li denove bezonis min en la oficejo! Aux cxu estas cxe la
kartotablo ke mi mankis al li?

ELVSTED
(mallauxte, gxemplende) Ho, Lovborg, Lovborg --!

LOVBORG
(prenas glason kaj volas gxin plenigi) Ankaux tosto por la maljuna
notario!

HEDDA
(lin deturnante) Ne pli nun. Memoru, ke vi eliru por legi por
Tesman!

LOVBORG
(trankvile, demetas la glason) Estis stulte de mi, Tea, tio cxi. Jen
konduti tiel, mi pensas. Ne koleru pro mi, vi kara, kara kamarado. Vi
vidos, -- kaj vi kaj la aliaj, -- ke kvankam mi iun fojon falis, do
--. Nun mi restarigxis! Pere de _via_ helpo, Tea.

ELVSTED
(gxojbrile) Ho Dio, dankon --!

(_Brack_ intertempe rigardis sian horlogxon. Li kaj _Tesman_ ekstaras
kaj venas en la salonon.)

BRACK
(prenas sian cxapelon kaj mantelon) Jen, sinjorino Tesman, nun estas
horo por foriri.

HEDDA
Nun do estas.

LOVBORG
(ekstaras) Ankaux por mi, sinjoro Asesoro.

ELVSTED
(mallauxte kaj petante) Ho, Lovborg, -- ne faru!

HEDDA
(pincxas sxian brakon) Ili auxdas vin!

ELVSTED
(krias malforte) Aj!

LOVBORG
(al _Brack_) Vi bonvole invitis min kunveni.

BRACK
Jen, vi tamen venos?

LOVBORG
Jes, multan dankon.

BRACK
Por mi gxojege --

LOVBORG
(ekprenas la paketon de paperoj kaj diras al _Tesman_) Cxar mi
dezirus montri al vi ion kaj aliajxon antaux ol gxin transdoni.

TESMAN
Jen, imagu, -- estos amuze! -- Sed kara Hedda, kiel vi hejmenirigos
sinjorinon Elvsted? Cxu?

HEDDA
Nu, por tio ni cxiuokaze trovos rimedon.

LOVBORG
(rigardas la sinjorinojn) Sinjorino Elvsted? Kompreneble mi revenos
por sxin sercxi. (pli proksime) Proksimume je la deka, sinjorino
Tesman? Cxu tio konvenas?

HEDDA
Jes, certe. Ege konvene.

TESMAN
Nu, do cxio estas en bona ordo. Sed min vi ne devas atendi tiom frue,
Hedda.

HEDDA
Ho, kara, vi restu tiom longe -- tiom longe, kiom vi volas.

ELVSTED
(en obtuza timo) Sinjoro Lovborg, -- mi do restos cxi tie, gxis vi
revenos.

LOVBORG
(kun la cxapelo en la mano) Memkompreneble, Sinjorino.

BRACK
Kaj jen ekveturas la amuzad-trajno, miaj sinjoroj! Mi esperas, ke ni
festenos vivece, kiel certa bela sinjorino diradas.

HEDDA
Aj, se la bela sinjorino povus cxeesti nevidata --!

BRACK
Kial nevidata?

HEDDA
Por auxskulti iujn el viaj spritajxoj sen pudoraj diskretajxoj,
sinjoro Asesoro.

BRACK
(ridas) Tion mi ne volas konsili al la bela sinjorino.

TESMAN
(ankaux li ridas) Ne, nun vi estas amuza, Hedda. Jen, imagu!

BRACK
Nu, adiaux, adiaux, sinjorinoj!

LOVBORG
(kapklinas adiauxe) Do je la deka.

(_Brack_, _Lovborg_ kaj _Tesman_ eliras tra la pordo de la
antauxcxambro. Samtempe _Berte_ venas de la malantauxa cxambro kun
eklumigita lampo, kiun sxi metas sur la salontablon, kaj eliras la
saman vojon.)

ELVSTED
(ekstaris kaj maltrankvile pasxas sur la planko) Hedda, -- Hedda, --
al kio tio cxi kondukos!

HEDDA
Je la deka, -- tiam li do revenos. Mi vizie vidas lin. Kun vitfolioj
en la hararo. Verva kaj vigla --

ELVSTED
Dio donu ke tiel estos.

HEDDA
Kaj tiam, vidu, -- tiam li estos regajninta la regadon de si mem.
Tiam li estos libera homo dum cxiuj siaj tagoj.

ELVSTED
Ho Dio, jes, -- se nur tiel li venos, kiel vi lin vizias.

HEDDA
Tiel kaj ne alimaniere li venos! (ekstaras kaj sin proksimigas)
Dubu pri li, vi, tiom longe kiom vi volas. Mi fidas lin. Kaj nun ni
testu --

ELVSTED
Vi havas iun kasx-intencon, Hedda!

HEDDA
Jes, estas. Unu fojon en la vivo mi volas havi potencon sur la sorto
de homo.

ELVSTED
Cxu vi ne tion havas?

HEDDA
Ne havas -- kaj neniam havis.

ELVSTED
Sed sur via edzo do?

HEDDA
Hoj, _tio_ efektive valorus la penon. Ho, se vi povus kompreni, kiom
malricxa mi estas. Kaj _vi_ havu la favoron esti tiom ricxa!
(cxirkauxbrakas sxin pasie) Mi pensas, ke mi tamen forbruligos
viajn harojn.

ELVSTED
Lasu min! Lasu min! Mi timas vin, Hedda!

BERTE
(en la pordaperturo) La tetablo estas pretigita en la mangxocxambro,
Sinjorino.

HEDDA
Bone. Ni venos.

ELVSTED
Ne, ne, ne! Mi prefere iru hejmen sola! Tuj!

HEDDA
Sensencajxo! Unue vi havu tiun teakvon, vi eta stultulino. Kaj poste,
-- Je la deka, -- revenos Ejlert Lovborg -- kun vitfolioj en la
hararo.

(Kvazaux perforte sxi tiras _sinjorinon Elvsted_ al la pordo.)




TRIA AKTO


(La cxambro de _gesinjoroj Tesman_. La pordokurtenoj estas tiritaj
antaux la aperturo. Tiel same antaux la vitra pordo. Sur la tablo la
kerosenlampo kun sxirmilo, mecxo malsuprensxrauxbita, lumas malklare.
En la forno, kies pordo estas malferma, estis fajro, kiu nun preskaux
estingigxis.)

(_Sinjorino Elvsted_, envolvita en granda sxalo kaj kun la piedoj sur
skabelo, sidas tute apud la forno, malantauxenklinita en la
apogsegxo. _Hedda_ kusxas vestita, dormante sur la sofo kun kovrilo
sur si.)

ELVSTED
(post pauxzo, ekrektigas sin en la segxo kaj auxskultas atente.
Poste, laca, sxi denove mallevigxas kaj mallauxte plendas) Ankoraux
ne! -- Ho Dio, -- ho Dio, -- ankoraux ne.

(_Berte_ singardeme sxteliras enen tra la pordo de la antauxcxambro.
Sxi havas leteron en la mano.)

ELVSTED
(turnas sin kaj flustras maltrankvile) Nu, -- cxu iu venis?

BERTE
(mallauxte) Jes, jxus venis knabino kun tiu cxi letero.

ELVSTED
(rapide, etendas la manon) Letero! Donu al mi!

BERTE
Ne, gxi estas por la doktoro, Sinjorino.

ELVSTED
Nu tiel.

BERTE
Estis la servistino de frauxlino Tesman, kiu alportis gxin. Mi metos
gxin cxi tien sur la tablon.

ELVSTED
Jes, tion faru.

BERTE
(demetas la leteron) Estas plej bone, ke mi estingu la lampon. Gxi
fumas.

ELVSTED
Jes, estingu. Baldaux farigxos taglumo.

BERTE
(estingas) Jam estas taglumo, Sinjorino.

ELVSTED
Jes, hela tago! Kaj ankoraux ne hejmenveninta --!

BERTE
Ho, Dio, -- mi pensis ke tiel okazus.

ELVSTED
Vi tion pensis?

BERTE
Jes, kiam mi vidis ke certa viro estas reveninta al la urbo, tiam --.
Kaj ilin kuntiris. Cxar pri tiu sinjoro oni ja auxdis suficxe antaux
iom da tempo.

ELVSTED
Ne tiom lauxte parolu. Vi vekas Sinjorinon.

BERTE
(rigardas al la sofo kaj suspiras) Ne, Dio, -- lasu sxin nur dormi,
kompatindulinon. -- Cxu mi metu ion pli en la fornon?

ELVSTED
Dankon, ne por mi.

BERTE
Jen do. (sxi malrapide eliras tra la pordo de la antauxcxambro)

HEDDA
(vekigxas pro la fermo de la pordo kaj suprenrigardas) Kio estas --!

ELVSTED
Estis nur la servistino --

HEDDA
(cxirkauxrigardas) Ha, jen en la salono --! Jes nun mi ja memoras --
(rektigas sin, sidanta sur la sofo, strecxas sin kaj frotas siajn
okulojn) Kioma horo estas, Tea?

ELVSTED
(rigardas sian horlogxon) Gxi jam pasis la sepan.

HEDDA
Kiam revenis Tesman?

ELVSTED
Li ankoraux ne revenis.

HEDDA
Ankoraux ne hejmenvenis?

ELVSTED
(ekstaras) Ecx ne unu revenis.

HEDDA
Kaj ni, kiuj sidis cxi tie maldormante kaj atendante gxis la kvara --

ELVSTED
(tordas la manojn) Kaj _tiel_ kiel mi lin atendis!

HEDDA
(oscedas kaj diras kun la mano kovrante la busxon) Ho jes, -- pro
tio ni estus nin sxparintaj.

ELVSTED
Cxu vi iom dormis poste?

HEDDA
Ho jes, Mi opinias, ke mi dormis suficxe bone. Cxu vi ne?

ELVSTED
Ecx ne momenton. Mi ne povis, Hedda. Estis tute neeble por mi.

HEDDA
(ekstaras kaj proksimigxas al sxi) Nu, nu, nu! Ne estas kauxzo por
maltrankvilo. Mi bone komprenas kiel statas.

ELVSTED
Jes, kaj kion vi do kredas? Cxu vi povas al mi diri?

HEDDA
Nu, kompreneble tre longe dauxris cxe la asesoro --

ELVSTED
Ho Dio, jes, -- certe dauxris. Sed tamen --

HEDDA
Kaj jen, vidu, tiam Tesman ne volis hejmenveni kaj fari bruon kaj
sonorigi meze dum la nokto. (ridas) Eble li ankaux ne volis montri
sin -- tia jxus post viveca festeno.

ELVSTED
Sed kara, -- kien li do estus irinta?

HEDDA
Kompreneble li iris al la onklinoj kaj sin kusxigis _tie_. Ili havas
ja lian antauxan cxambron atendanta.

ELVSTED
Ne, cxe _ili_ li ne povas esti. Cxar jxus venis letero al li de
frauxlino Tesman. Jen gxi kusxas.

HEDDA
Cxu? (rigardas la surskribon) Jes, vere estas de onklino Julle
propramane. Nu, do li kompreneble restas cxe la asesoro. Kaj Ejlert
Lovborg, li sidas legante kun vitfolioj en la hararo.

ELVSTED
Ho Hedda, vi nur paroladas kaj diras ion pri kio vi mem ne kredas.

HEDDA
Vi vere estas stulta, Tea.

ELVSTED
Ho ja, bedauxrinde, mi do eble tia estas.

HEDDA
Kaj kiel morte laca vi aspektas.

ELVSTED
Jes, mi vere _estas_ morte laca.

HEDDA
Nu, tial vi faru, kiel mi diras. Iru en mian cxambron kaj kusxigu vin
tempeton sur mia lito.

ELVSTED
Ho ne, ne, -- mi tamen ne kapablas dormi.

HEDDA
Certe vi kapablas.

ELVSTED
Sed via edzo certe estos baldaux revenanta. Kaj jen mi devas tuj
scii --

HEDDA
Mi atentigos vin, kiam li revenos.

ELVSTED
Do, vi tion promesas, Hedda?

HEDDA
Jes, tion vi povas fidi. Nur eniru kaj dormu dume.

ELVSTED
Dankon. Do mi tion provu. (sxi iras tra la malantauxa cxambro)

(_Hedda_ iras al la vitra pordo kaj flankentiras la kurtenojn. Hela
taglumo sxutigxas en la salonon. Poste sxi prenas de la skribotablo
malgrandan manspegulon, rigardas sin en gxi kaj ordigas la harojn.
Sxi iras al la pordo de la antauxcxambro kaj premas la butonon de la
sonorilo.)

(_Berte_ iom poste envenas tra la pordo.)

BERTE
Cxu Sinjorino ion deziras?

HEDDA
Jes, bonvole metu ion pli en la fornon. Mi ja vere frostadas.

BERTE
Jes brr, -- tuj kaj senprokraste estu varme.

(Sxi kunrastas la ardajxojn kaj enmetas lignopecon.)

BERTE
(haltas kaj auxskultas) Nun oni sonorigas cxe la cxefpordo,
Sinjorino.

HEDDA
Do eliru, kaj malfermu. Mi mem okupigxu pri la forno.

BERTE
Baldaux ekflamos. (sxi eliras tra la antauxcxambra pordo)

(_Hedda_ genuas sur la skabelon kaj metas plurajn lignopecojn en la
fornon.)

(Post mallonga dauxro _Jorgen Tesman_ envenas de la antauxcxambro. Li
aspektas laca kaj iom serioza. Sxteliras piedpinte direkte al la
pordaperturo, kaj volas engliti inter la kurtenojn.)

HEDDA
(apud la forno, ne suprenrigardante) Bonan matenon.

TESMAN
(turnas sin) Hedda! (proksimigxas) Sed kara vi, -- tiom frue
ellitigxinta! Cxu?

HEDDA
Jes, mi tre frue ellitigxis hodiaux.

TESMAN
Kaj mi, kiu estis certa, ke vi ankoraux kusxus dormante! Jen imagu,
Hedda!

HEDDA
Ne parolu tiom lauxte. Sinjorino Elvsted kusxas ene cxe mi.

TESMAN
Sinjorino Elvsted, cxu sxi restis dum la nokto?

HEDDA
Jes, neniu ja venis por sxin sercxi.

TESMAN
Ne, do neniu faris.

HEDDA
(fermas la pordon de la forno kaj ekstaras) Nu, cxu estis tiom amuze
cxe la asesoro?

TESMAN
Cxu vi estis timoplena pro mi? Cxu?

HEDDA
Ne, pri tio mi ecx ne momenton pensis. Sed mi demandis, cxu vi bone
amuzigxis.

TESMAN
Jes vere. Tiun cxi fojon, do --. Sed pleje en la komenco, sxajnas al
mi. Cxar tiam Ejlert legis por mi. Ni alvenis ja pli ol horon tro
frue, -- jen imagu! Kaj Brack tiom okupigxis pri la arangxo. Sed dume
Ejlert legis.

HEDDA
(eksidas dekstre de la tablo) Nu? Rakontu --

TESMAN
(eksidas sur skabelon cxe la forno) Sciu, Hedda, neeblas por vi
imagi, kia verko tiu farigxos! Certe estas io el la plej rimarkinda
skribita. Jen imagu!

HEDDA
Ja, ja, tio ne interesas min --

TESMAN
Mi devas ion konfesi al vi, Hedda. Kiam li estis leginta, -- io
malica kreskis en mi.

HEDDA
Io malica?

TESMAN
Mi sidis kaj enviis Ejlert, ke li kapablis skribi tiajxon. Jen imagu,
Hedda!

HEDDA
Jes, ja, mi ja imagas!

TESMAN
Kaj scii ke li, -- tiel naturdotita -- bedauxrinde tamen estas
neplibonigebla.

HEDDA
Cxu vi ne sugestas, ke li havas pli da vitaleco ol la aliaj?

TESMAN
Ne, bona Dio --. Jen vidu, li tute ne povas moderigi sin meze en la
gxuo.

HEDDA
Kaj en kio rezultigxis cxio -- fine?

TESMAN
Nu, mi trovas, ke vere estis bakanalo, Hedda.

HEDDA
Cxu li havis vitfoliojn en la hararo?

TESMAN
Vitfoliojn? Ne, tion mi ecx ne videtis. Sed li donis longan, konfuzan
paroladon por la virino, kiu inspiris lin dum la laboro. Ja, tiel li
sin esprimis.

HEDDA
Cxu li nomis sxin?

TESMAN
Ne, tion li ne faris. Sed mi ne povas imagi, ke estus iu alia ol
sinjorino Elvsted.

HEDDA
Nu, -- kie vi disigxis de li?

TESMAN
Sur la vojo hejmen. Ni ekiris, -- la lastaj de ni, -- samtempe. Kaj
Brack ankaux kuniris por spiri fresxan aeron. Kaj jen, vidu, ni
decidis akompani Ejlert hejmen. Jes, cxar li estis ja vere
supersxargxita!

HEDDA
Do li estis.

TESMAN
Sed nun vi auxdu la plej rimarkindan, Hedda! Aux la bedauxrindan mi
estus prefere dirinta. Ho, -- mi preskaux hontas -- pro Ejlert --
tion rakonti --

HEDDA
Jen do --?

TESMAN
Nu, dum ni tiel iris lauxvoje, vidu, jen mi hazarde iom
malantauxigxis. Nur kelkajn minutojn, -- jen imagu!

HEDDA
Jes, ja, Dio, sed --?

TESMAN
Kaj kiam mi rapidas post la aliajn, jen, cxu vi scias, kion mi trovas
cxe la vojrando? Cxu?

HEDDA
Ne, kiel mi povus tion scii!

TESMAN
Nepre ne tion al iu ajn diru, Hedda. Atentu bone! Promesu al mi pro
Ejlert. (tiras paketon en papervolvajxo el la posxo de la mantelo)
Jen, imagu, -- tion cxi mi trovis.

HEDDA
Cxu ne estas la paketo, kiun li kunportis cxi tien hieraux?

TESMAN
Jes, gxuste, estas lia valora, unika manuskripto! Kaj tiun li tie
promenante perdis -- sen tion rimarki. Jen nur imagu, Hedda! Kiom
bedauxrinde --

HEDDA
Sed kial do vi ne tuj redonis al li la paketon?

TESMAN
Ne, tion mi ne kuragxis -- pro lia tiama stato --

HEDDA
Cxu vi ecx ne diris al iuj el la aliaj, ke vi gxin trovis?

TESMAN
Ho, tute ne. Kompreneble ke tion mi ne volis fari respekte al Ejlert.

HEDDA
Do estas neniu, kiu scias, ke vi havas la manuskripton de Ejlert
Lovborg?

TESMAN
Ne, kaj tion ankaux neniu sciu.

HEDDA
Kaj poste, pri kio vi kun li interparolis?

TESMAN
Mi ne plu havis sxancon kun li paroli. Cxar kiam ni venis en la
stratojn, tiam li kaj du aux tri aliaj tute malaperis por ni. Jen
imagu!

HEDDA
Nu? Ili do akompanis lin hejmen.

TESMAN
Jes, aspekte ili tion faris. Kaj ankaux Brack foriris.

HEDDA
Kaj kien vi poste stumblis?

TESMAN
Jen, mi kaj kelkaj el la aliaj, ni akompanis unu el la vivecaj uloj,
kaj trinkis matenkafon tie cxe li. Aux pli gxuste nomi gxin
noktokafo. Cxu? Sed kiam mi nun estos iom ripozinta -- kaj kiam mi
opinios ke Ejlert, la kompatindulo, satdormis, tiam mi devos iri al
li kun tio cxi.

HEDDA
(etendas la manon por la paketo) Ne, -- ne transdonu gxin! Ne tuj,
mi diras. Lasu min legi gxin unue.

TESMAN
Ne, kara, bona Hedda, je Dio, tion mi ne kuragxas.

HEDDA
Vi ne kuragxas?

TESMAN
Ne, -- cxar vi bone povas imagi, kiom malespera li farigxos, kiam li
vekigxas, kaj mankas al li la manuskripto. Cxar sciu ke li ne havas
kopion! Tion li mem diris.

HEDDA
(rigardas lin kvazaux esplorante) Kaj tiajxon oni ne povas denove
skribi? Ankoraux fojon, cxu?

TESMAN
Tio neniam eblus, mi kredas. Cxar la inspiro, -- jen vidu --

HEDDA
Jes, ja, -- gxuste tiel do estas -- (pasante) Sed mi memoras, --
jen letero por vi.

TESMAN
Cxu, imagu --!

HEDDA
(gxin donante) Venis frue cxi-matene.

TESMAN
De onklino Julle. Kio do estas? (metas la paketon sur la alian
skabelon, malfermas la leteron, trakuras gxin kaj eksaltas)

TESMAN
Ho Hedda, -- sxi skribas, ke la bedauxrinda onklino Rina kusxas cxe
la morto!

HEDDA
Tion oni devus ja atendi.

TESMAN
Kaj se mi dezirus ankoraux fojon vidi sxin, mi devas rapidi. Mi tuj
kuros tien.

HEDDA
(subpremas rideton) Vi ecx volas kuri?

TESMAN
Ho, plej kara Hedda, -- se vi povus decidigi vin kuniri! Jen imagu!

HEDDA
(ekstaras kaj diras lace kaj repusxante) Ne, ne; ne petu min pri
tiajxo. Mi ne volas vidi malsanon kaj morton. Ne trudu al mi ion
malbelan.

TESMAN
Nu, Dio do --! (cxirkauxkuras) Mian cxapelon --? Mian mantelon --?
Nu, en la antauxcxambro --. Mi kore esperas, ke mi ne venos tro
malfrue, Hedda? Cxu?

HEDDA
Ho, nur kuru, kaj --

(_Berte_ venas cxe la pordo de la antauxcxambro.)

BERTE
Asesoro Brack staras ekstere, kaj demandas cxu li povus enveni.

TESMAN
Je tiu cxi tempo! Ne, nun ne eblas por mi akcepti lin.

HEDDA
Sed mi povas. (al _Berte_) Petu la asesoron enveni. (_Berte_
eliras)

HEDDA
(rapide flustrante) La paketon, Tesman! (sxi prenas gxin de la
skabelo)

TESMAN
Jes, donu gxin al mi!

HEDDA
Ne, ne, mi kasxos gxin por vi dume.

(Sxi iras al la skribotablo, kaj metas gxin en la librobreton.
_Tesman_ penas pro urgxeco kaj ne kapablas surtiri la gantojn.)

(_Asesoro Brack_ envenas de la antauxcxambro.)

HEDDA
(kapklinas al li) Nu, vi ja estas frumatena birdo.

BRACK
Jes, vi trovas, cxu ne? (al _Tesman_) Cxu ankaux vi eliros?

TESMAN
Jes, mi nepre devas viziti la onklinojn. Imagu, -- la malsana, sxi
kusxas cxe la morto, la bedauxrinda.

BRACK
Nu Dio, cxu tiel? Sed jen ne lasu min reteni vin. En tia serioza
momento --

TESMAN
Jes, mi vere devas kuri --. Adiaux! Adiaux!

(Li rapidas eksteren tra la antauxcxambra pordo.)

HEDDA
(proksimigxas) Aspekte estis pli ol vivece hejme cxe vi cxi tiun
nokton, sinjoro Asesoro.

BRACK
Mi ecx ankoraux ne sxangxis vestojn, sinjorino Hedda.

HEDDA
Ankaux vi ne?

BRACK
Ne, kiel vi vidas. Sed kion Tesman rakontis pri la noktaj
travivajxoj?

HEDDA
Oho, ion tedegan. Nur ke ili ie eniris kaj trinkis kafon.

BRACK
Pri tiu kafokunveno mi jam estas informita. Tie Ejlert Lovborg ne
partoprenis, mi opinias?

HEDDA
Ne, antauxe ili jam akompanis lin hejmen.

BRACK
Ankaux Tesman?

HEDDA
Ne, sed kelkaj aliaj, li diris.

BRACK
(ridetas) Jorgen Tesman vere estas naiva animo, sinjorino Hedda.

HEDDA
Jes, Dio scias ke li estas. Sed cxu io kasxigxas en la afero?

BRACK
Jes, via suspekto ne estas senfunda.

HEDDA
Nu jen! Eksidu, kara Asesoro. Tiel vi rakontos pli bone.

(Sxi eksidas maldekstre de la tablo. _Brack_ cxe la longa flanko de
la tablo proksime al sxi.)

HEDDA
Nu jen, do?

BRACK
Mi havis apartajn kialojn por postsekvi la vojojn de miaj gastoj --
aux pli gxuste dirite, de kelkaj el miaj gastoj cxi-nokte.

HEDDA
Kaj inter ili eble estis ankaux Ejlert Lovborg?

BRACK
Mi devas konfesi -- li estis.

HEDDA
Nun vi vere igas min scivolema --

BRACK
Cxu vi scias, kie li kaj kelkaj el la aliaj pasigis la reston de la
nokto, sinjorino Hedda?

HEDDA
Se decas tion rakonti, jen faru.

BRACK
Kompreneble, decas rakonti. Nu, ili vizitis neordinare animitan
vesperkunvenon.

HEDDA
De la pasia speco?

BRACK
De la plej pasia speco.

HEDDA
Iom pli pri tio cxi, Asesoro --

BRACK
Lovborg estis antauxe invitita, ankaux ili. Mi pri tio estis bone
informita. Sed tiam li rifuzis veni. Cxar nun li ja surmetis novan
homecon, kiel vi scias.

HEDDA
Tie norde cxe la notario Elvsted. Sed li tamen iris?

BRACK
Jes, vidu, sinjorino Hedda, -- jen, bedauxrinde, cxe mi vizitas lin
la genio cxivespere --

HEDDA
Jes, tie li ja inspirigxis, mi auxdas.

BRACK
Treege inspirigxis. Nu, jen li ekhavis alian ideon, mi opinias. Cxar
ni virhomoj, bedauxrinde ne cxiam estas tiom principfirmaj kiom ni
devus esti.

HEDDA
Nu, vi mem ja estas escepto, asesoro Brack. Sed jen pri Lovborg --?

BRACK
Jes, mallonge, -- la fino estis, ke li alvenis en la salonojn de
frauxlino Diana.

HEDDA
De frauxlino Diana?

BRACK
Estis frauxlino Diana, kiu prezentis la vesperkunvenan programon. Por
elektita rondo de amikinoj kaj admirantoj.

HEDDA
Cxu tiu estas iu rugxhara?

BRACK
Gxuste.

HEDDA
Iu tia -- kantistino?

BRACK
Nu ja, -- ankaux tio. Kaj krome ega cxasistino -- de sinjoroj, --
sinjorino Hedda. Vi certe auxdis pri sxi. Ejlert Lovborg estis unu el
sxiaj plej varmaj protektantoj -- en siaj pli prosperaj jaroj.

HEDDA
Kaj kiel tio cxi finigxis?

BRACK
Ne tre amikece, aspektas. Frauxlino Diana versxajne de la plej
kortusxa akcepto transiris al luktado --

HEDDA
Kontraux Lovborg?

BRACK
Jes. Li kulpigis sxin aux la amikinojn, ke ili prisxtelis lin. Li
pretendis, ke lia posxbiletujo malaperis. Kaj ankaux aliaj ajxoj.
Mallonge, li estus farinta teruregan tumulton.

HEDDA
Kaj en kion rezultis tio?

BRACK
Tio rezultis en komunan bataladon inter kaj sinjorinoj kaj sinjoroj.
Felicxe fine alvenis la polico.

HEDDA
Cxu ankaux la polico?

BRACK
Jes. Sed tio certe farigxos multekosta sxerco por Ejlert Lovborg, tiu
freneza homo.

HEDDA
Nu!

BRACK
Lauxdire li senbride kontrauxstaris. Li estus frapinta unu el la
policistoj sur la orelon kaj dissxirinta lian mantelon. Jen li sekve
estis kondukata al la stacio.

HEDDA
De kie vi nun sciigxis pri tio?

BRACK
De la polico mem.

HEDDA
(rigardas penseme antauxen) Tiel do cxio okazis. Kaj sekve li ne
havis vitfoliojn en la hararo.

BRACK
Vitfoliojn, sinjorino Hedda?

HEDDA
(sxangxas vocxtonon) Sed diru al mi nun, Asesoro, -- kial vi do tiel
postsekvas kaj kasxobservas Ejlert Lovborg?

BRACK
Unue ne estas tute indiferente por mi se informigxos dum la
ekzamenadoj, ke li venis rekte de mi.

HEDDA
Cxu ankaux farigxos ekzamenoj?

BRACK
Kompreneble. Cetere tio estu kiel tio estas. Sed mi opinias, ke mi,
kia amiko de la familio, devis havigi al vi kaj al Tesman kompletan
informon pri liaj noktaj heroajxoj.

HEDDA
Kial vere tion, asesoro Brack?

BRACK
Nu, cxar mi havas vivan suspekton, ke li volas uzi vin kiel ian
sxirmilon.

HEDDA
Cxu, sed kial povas vi imagi tiajxon!

BRACK
Ho Dio, -- ni ja ne estas blindaj, sinjorino Hedda. Atentu nur! Tiu
sinjorino Elvsted, verdire sxi certe ne forlasos la urbon tiom frue.

HEDDA
Nu, cxu estus io inter tiuj du, jen estas multaj aliaj lokoj, kie ili
povos renkontigxi.

BRACK
Neniu hejmo. Cxiuj decaj domoj estos de nun denove fermitaj por
Ejlert Lovborg.

HEDDA
Kaj tia ankaux la mia devas esti, vi opinias?

BRACK
Jes. Mi konfesas, ke estus por mi pli ol gxene, se tiu sinjoro estus
enlasita cxi tien. Se li, kia superflua -- kaj entrudulo -- sin
ensxovus en --

HEDDA
En la triangulon?

BRACK
Gxuste. Estus por mi same kiel farigxi senhejma.

HEDDA
(rigardas lin ridetante) Do, -- sola koko en la korto, -- tio estas
via celo.

BRACK
(kapklinas malrapide kaj malaltigas la vocxon) Jes, estas mia celo.
Kaj por tiu celo mi batalos -- kun cxiuj rimedoj, pri kiuj mi
disponas.

HEDDA
(perdante sian rideton) Aspekte vi estas dangxera homo, -- kiam
temas pri realigo.

BRACK
Vi tion opinias?

HEDDA
Jes, mi nun komencas tion kredi. Kaj mi estas kore gxoja -- tiom
longe, ke vi ne potencas super mi.

BRACK
(ridas dusence) Ja-ja, sinjorino Hedda, -- vi eble pravas pri tio.
Kiu scias, cxu mi okaze ne estus viro por elpensi ecx ion kaj alian.

HEDDA
Do, sed auxskultu nun, asesoro Brack! Aspektas ja kvazaux vi sidas
tie minacante.

BRACK
(ekstaras) Ho, tute ne! La triangulo, vidu, -- gxi prefere
fortikigxu kaj defendigxu libervole.

HEDDA
Tion ankaux mi opinias.

BRACK
Jen mi do diris kion mi deziras. Kaj mi nun ree devas trovi la vojon
urben. Adiaux, sinjorino Hedda!

(Li iras al la vitra pordo.)

HEDDA
(ekstaras) Vi iras tra la gxardeno?

BRACK
Jes, por mi estas pli mallonge.

HEDDA
Jes, kaj krome estas ja vojo kasxa.

BRACK
Tute gxuste. Mi ne estas kontraux kasxaj vojoj. Foje ili povas esti
suficxe pikantaj.

HEDDA
Kiam oni pafas per kugloj, vi opinias?

BRACK
(cxe la pordo, ridas al sxi) Ho, oni vere ne pafas siajn dresitajn
kortkokojn!

HEDDA
(ankaux sxi ridas) Ho ne, kiam oni ne havas pli ol unu solan, --

(Ili kapsalutas adiauxe, sub ridado. Li foriras. Sxi fermas la pordon
post li.)

(_Hedda_ staras momenton serioze rigardante eksteren. Poste sxi iras
kaj rigardas tra la kurteno de la fona muro. Sxi iras al la
skribotablo, prenas la paketon de _Lovborg_ el la librobretaro kaj
volas foliumi la paperojn. La lauxta vocxo de _Berte_ auxdigxas de la
antauxcxambro. _Hedda_ turnas sin kaj auxskultas. Rapide sxi metas la
paketon en la tirkeston, sxlosas kaj metas la sxlosilon sur la
skribilaron.)

(_Ejlert Lovborg_ en mantelo kaj kun cxapelo en la mano, tirmalfermas
la pordon de la antauxcxambro. Li aspektas freneze kaj ekscitite.)

LOVBORG
(turnita al la pordo de la antauxcxambro) Kaj mi diras al vi, ke mi
devas kaj volas eniri! Jen do!

(Li fermas la pordon, turnas sin, vidas _Hedda_, regas sin tuj kaj
salutas.)

HEDDA
(cxe la skribotablo) Nu, sinjoro Lovborg, estas ege malfrue ke vi
venas sercxi Tea.

LOVBORG
Aux ege frue ke mi envenas cxe vi. Mi petas vin pardoni.

HEDDA
Kiel vi scias, ke sxi dauxre estas cxe mi?

LOVBORG
Oni diris en sxia logxejo, ke sxi estis ekstere la tutan nokton.

HEDDA
(iras al la salona tablo) Cxu vi povis ion rimarki en la mienoj,
kiam ili tion diris?

LOVBORG
(rigardas sxin demande) Rimarki en la mienoj?

HEDDA
Mi aludas, cxu aspektis, kvazaux ili pensus ion aux iel pri tio?

LOVBORG
(subite komprenas) Ho jes, tiel ja estas! Mi tiras sxin malsupren
kun mi! Cetere mi nenion povis rimarki. -- Tesman eble ankoraux ne
ellitigxis?

HEDDA
Ne, -- mi ne kredas --

LOVBORG
Kiam li hejmenvenis?

HEDDA
Tre malfrue.

LOVBORG
Cxu li ion al vi rakontis?

HEDDA
Jes, mi auxdis ke estis suficxe viglece cxe asesoro Brack.

LOVBORG
Nenion pli?

HEDDA
Ne, mi kredas ke ne. Krome mi estis tiel ege dormema --

(_Sinjorino Elvsted_ envenas tra inter la kurtenoj sur la fona muro.)

ELVSTED
(proksimigxas al li) Ho, Lovborg! Fine --!

LOVBORG
Jes, fine. Kaj tro malfrue.

ELVSTED
(rigardas lin en timo) Kio estas tro malfrue!

LOVBORG
Nun cxio estas tro malfrue. Pri mi estas finite.

ELVSTED
Ho ne, ne, -- tion ne diru!

LOVBORG
Vi mem diros la samon, kiam vi auxdos --

ELVSTED
Mi volas nenion auxdi!

HEDDA
Vi eble deziras paroli kun sxi sola? Cxar do mi foriros.

LOVBORG
Ne, restu, -- ankaux vi. Mi petas vin pri tio.

ELVSTED
Jes, sed mi nenion volas auxdi, mi diras!

LOVBORG
Ne estas pri la noktaj travivajxoj, ke mi volas paroli.

ELVSTED
Pri kio do --?

LOVBORG
Estas pri tio, ke niaj vojoj devas nun disigxi.

ELVSTED
Disigxi!

HEDDA
(senvole) Mi tion sciis!

LOVBORG
Cxar mi ne plu bezonas vin, Tea.

ELVSTED
Kaj jenon vi povas diri! Ne plu bezonas min! Mi ja helpos vin nun
kiel antauxe? Kompreneble ni dauxre kunlaboru?

LOVBORG
De nun mi ne plu intencas labori.

ELVSTED
(rezigne) Por kio mi do uzu mian vivon?

LOVBORG
Vi devas provi vivi, kvazaux vi neniam konis min.

ELVSTED
Sed tion mi ja ne kapablas!

LOVBORG
Provu cxu vi kapablus, Tea. Vi devas revojagxi hejmen --

ELVSTED
(ribele) Neniam en tiu cxi mondo! Kie vi estas, tie ankaux mi
deziras esti! Mi ne lasas min tiel forpeligxi! Mi volas esti cxi tie!
Esti kune kun vi, kiam la libro eldonigxos.

HEDDA
(duonlauxte, en strecxa atento) Ho, la libro, -- jes!

LOVBORG
(rigardas sxin) La libro mia kaj de Tea. Cxar _tia_ gxi estas.

ELVSTED
Jes, tia mi sentas, ke gxi estas. Kaj tial mi ankaux rajtas esti cxe
vi, kiam gxi venos! Mi volas vidi, ke denove sxutigxas estimo kaj
honoro super vin. Kaj la gxojo, -- la gxojo, tiun mi volas dividi kun
vi.

LOVBORG
Tea, -- nia libro neniam eldonigxos.

HEDDA
Aj!

ELVSTED
Ne eldonigxos!

LOVBORG
Neniam eldonigxos.

ELVSTED
(en timema suspekto) Lovborg, -- kien vi formetis la kajerojn!

HEDDA
(rigardas lin atente) Jes, la kajerojn --?

ELVSTED
Kie vi havas ilin!

LOVBORG
Ho, Tea, -- prefere ne demandu min pri tio.

ELVSTED
Jes, jes, mi volas tuj ekscii. Mi rajtas tion tuj ekscii.

LOVBORG
La kajerojn -- Nu do, -- la kajerojn, tiujn mi dissxiris en mil
pecojn.

ELVSTED
(krias) Ho ne, ne --!

HEDDA
(senvole) Sed tio ja tute ne --!

LOVBORG
(rigardas sxin) Ne vero, vi opinias?

HEDDA
(regas sin) Nu jes. Kompreneble. Cxar vi mem tion diras. Sed sxajnis
al mi nekredeble --

LOVBORG
Tamen vero.

ELVSTED
(tordas la manojn) Ho Dio, -- ho Dio, Hedda, -- dissxiris sian
propran verkon.

LOVBORG
Mi dissxiris mian propran vivon. Sekve mi ankaux povis dissxiri mian
vivoverkon --

ELVSTED
Kaj tion vi do faris cxinokte!

LOVBORG
Jes, auxdu. En mil pecojn. Kaj sxutis ilin en la fjordon. Tre fore.
Tie almenaux estas fresxa salakvo. Lasu ilin flosi en gxi. Flosi laux
fluo kaj vento. Kaj post ioma tempo ili subakvigxos. Pli kaj pli
profunden. Kiel mi, Tea.

ELVSTED
Sciu do, Lovborg, ke tio pri la libro --. Cxiujn miajn tagojn tio
staros antaux mi, kvazaux vi mortigus etan infanon.

LOVBORG
Vi pravas. Estas kvazaux infanmortigo.

ELVSTED
Sed kiel vi do povis --! Ankaux mi havis ja mian parton de la infano.

HEDDA
(preskaux senvocxe) Ho, la infano --

ELVSTED
(spiras peze) Do, finite. Ja, ja, nun mi foriros, Hedda.

HEDDA
Sed vi tamen ne forvojagxos?

ELVSTED
Ho, mi ne mem scias, kion mi faros. Nun cxio antaux mi estas mallumo.

(Sxi eliras tra la pordo de la antauxcxambro.)

HEDDA
(_Hedda_ staras, iom atendante) Vi do ne volas akompani sxin hejmen,
sinjoro Lovborg?

LOVBORG
Mi? Tra la stratoj? Do la homoj vidus, ke sxi irus kune kun mi?

HEDDA
Mi ja ne scias, kio cetere okazis cxi-nokte. Sed cxu do estas tiom
tute neripareble?

LOVBORG
Tiu cxi nokto ne restos la sola. Tion mi certe scias. Sed ankaux
estas _tio_, ke mi ecx ne emas pluvivi tian vivon. Ne nun denove.
Estas la vivoforto kaj necedemo, kiujn sxi rompis en mi.

HEDDA
(rigardas penseme antauxen) La dolcxa, eta stultulino fingrumis
homan sorton. (rigardas lin) Sed tamen kial vi povis esti tiom
senkora kontraux sxi?

LOVBORG
Ho, ne diru, ke mi estis senkora!

HEDDA
Tiel detrui tion, kio plenigis sxian animon dum longaj, longaj
tempoj! Tion vi ne nomas senkora!

LOVBORG
Al vi mi povas diri la veron, Hedda.

HEDDA
La veron?

LOVBORG
Unue promesu al mi, -- donu al mi vian promeson, ke tio, kion mi nun
konfidas al vi, pri tio Tea neniam sciigxu.

HEDDA
Jen mia promeso.

LOVBORG
Bone. Do mi volas diri al vi, ke ne estas vero, kion mi al sxi
rakontadis.

HEDDA
Tio pri la kajeroj?

LOVBORG
Jes. Mi ne dissxiris ilin. Ankaux ne jxetis ilin en la fjordon.

HEDDA
Ne, ne -- sed kie do ili estas?

LOVBORG
Mi tamen detruis ilin. Funde kaj efike, Hedda!

HEDDA
Tion cxi mi ne komprenas.

LOVBORG
Tea diris, ke tio, kion mi faris, al sxi estas kvazaux infanmortigo.

HEDDA
Jes, -- tion sxi diris.

LOVBORG
Sed mortigi sian infanon, -- ne estas la plej fia, kion patro povas
fari kontraux gxi.

HEDDA
Tio ne la plej fia?

LOVBORG
Ne, sed auxdi la plej fian, de tio mi volis sxpari Tea.

HEDDA
Kaj kio do estas tio, la plej fia?

LOVBORG
Imagu nun, Hedda, ke viro, -- tiel je frua matena horo, -- post
freneza, dibocxega nokto revenis hejmen al la patrino de sia infano
kaj diris: Jen auxdu -- tie mi estis kaj tie. En tiuj kaj tiuj lokoj.
Kaj mi kunprenis nian infanon. En tiajn kaj tiajn lokojn. La infano
por mi perdigxis. Tute perdigxis. Diablo scias en kies manojn gxi
falis. Kies manoj kaptis gxin.

HEDDA
Ho, -- sed finfine tio -- cxi tio estis ja nur libro --

LOVBORG
La pura animo de Tea estis en tiu libro.

HEDDA
Jes, mi komprenas.

LOVBORG
Kaj tial vi ja ankaux komprenas, ke inter sxi kaj mi neniu estonteco
estas.

HEDDA
Kaj kiun vojon vi nun iros?

LOVBORG
Neniun. Nur arangxi pri fino de cxio. Ju pli frue, des pli bone.

HEDDA
(pasxon pli proksimen) Ejlert Lovborg, -- jen auxskultu -- Cxu vi ne
povus arangxi, ke -- ke okazos en beleco?

LOVBORG
En beleco? (ridetas) Kun vitfolioj en la hararo, kiel vi en pli
fruaj tagoj imagis --

HEDDA
Ho ne. La vitfolioj, -- je tiuj mi ne plu kredas. Sed tamen en
beleco! Unu solan fojon! -- Adiaux! Foriru nun. Kaj ne pli ofte
revenu.

LOVBORG
Adiaux, sinjorino. Kaj salutu Jorgen Tesman de mi. (li volas
foriri)

HEDDA
Ne, atendu! Kunprenu memorajxon de mi.

(Sxi iras al la skribotablo kaj malfermas la tirkeston kaj la
skatolon kun pistoloj. Sxi returnas al _Lovborg_ kun unu el la
pistoloj.)

LOVBORG
(rigardas sxin) Tiun? Do _tiu_ estas la memorajxo?

HEDDA
(kapklinas malrapide) Vi rekonas gxin? Iam gxi levigxis kontraux
vin.

LOVBORG
Tiam vi estus devinta gxin uzi.

HEDDA
Jen! Uzu gxin _vi_ nun.

LOVBORG
(metas la pistolon en la brustposxon) Dankon!

HEDDA
Kaj en beleco, Ejlert Lovborg. Promesu al mi nur tion!

LOVBORG
Adiaux, Hedda Gabler. (li eliras tra la pordo de la antauxcxambro)

(_Hedda_ auxskultas momenton cxe la pordo. Poste sxi iras al la
skribotablo, kaj elprenas la paketon kun la manuskripto, iom rigardas
inter la kovrajxon, duone elprenas kelkajn foliojn kaj rigardas ilin.
Poste sxi kunprenas cxion kaj eksidas en la apogsegxon apud la forno.
La paketon sxi havas cxe la sino. Iom poste sxi malfermas la pordon
de la forno kaj poste ankaux la paketon.)

HEDDA
(jxetas unu el la kajeroj en la fajron kaj flustras antauxen) Nun mi
forbruligas vian infanon, Tea! -- Vi kun la krispa hararo!
(jxetas pliajn kajerojn en la fornon) Vian infanon kaj tiun de
Ejlert Lovborg. (enjxetas la restantajn) Nun bruligas, -- nun
bruligas mi la infanon.




KVARA AKTO


(La samaj cxambroj cxe la _gesinjoroj Tesman_. Estas vespero. La
salono estas malluma. La malantauxa cxambro estas lumigita de la
penda lampo super la tablo tie. La kurtenoj antaux la vitra pordo
estas kuntiritaj.)

(_Hedda_, nigre vestita, pasxadas sur la planko en la nelumigita
cxambro. Sxi iras en la malantauxan cxambron kaj tie iras
maldekstren. Auxdigxas kelkaj akordoj de la piano. Poste sxi ree
aperas kaj iras en la salonon.)

(_Berte_ envenas de dekstre tra la malantauxa cxambro kun lumigita
lampo, kiun sxi metas sur la tablon antaux la sofo en la angulo de la
salono. Sxiaj okuloj estas plorsxvelaj, kaj sxi havas nigrajn bendojn
sur la manteleto. Sxi eliras singardeme dekstren. _Hedda_ iras al la
vitra pordo, iom tiras la kurtenon flanken kaj rigardas eksteren en
la mallumon.)

(Mallonge poste enen de la antauxcxambro venas _frauxlino Tesman_,
funebre vestita, kun cxapelo kaj vualo. _Hedda_ iras al sxi renkonte
kaj etendas al sxi la manon.)

FRAUxLINO TESMAN
Nu, Hedda, jen mi venas en koloroj de funebro. Cxar nun mia
kompatinda fratino finis sian agonion.

HEDDA
Mi jam scias, kiel vi certe vidas. Tesman sendis al mi karton.

FRAUxLINO TESMAN
Jes, li ja promesis. Sed mi tamen opiniis, ke al Hedda, -- cxi tie en
la domo de vivo, -- cxi tie devas mi mem raporti pri la morto.

HEDDA
Estas tre gxentile de vi.

FRAUxLINO TESMAN
Ho, Rina ne devus forpasi gxuste nun. La domo de Hedda ne devus
funebri en tiu cxi tempo.

HEDDA
(deturnante la temon) Sxi ja mortis tre trankvile, frauxlino Tesman?

FRAUxLINO TESMAN
Ho, tiom bele, -- tiom pace sxi fine felicxigxis. Kaj aldone tiu
nepriskribebla felicxo, ke sxi ankoraux fojon revidis Jorgen. Kaj
povis al li diri la finan adiauxon. -- Cxu eble li ankoraux ne
hejmenvenis?

HEDDA
Ne. Li skribis, ke mi ne atendu lin tiom frue. Sed bonvolu eksidi.

FRAUxLINO TESMAN
Ne dankon, kara -- benita Hedda. Mi vere emus. Sed mi ne havas
suficxe da tempo. Nun mi devas prizorgi sxin kaj beligi tiel kiel mi
povas. Vere bela sxi venu en sian tombon.

HEDDA
Cxu ne mi povas pri io helpi?

FRAUxLINO TESMAN
Ho, ne pensu pri tio! Tiajn aferojn Hedda ne devas tusxi per siaj
manoj. Kaj ankaux ne al ili ligi siajn pensojn. Almenaux ne dum tiu
cxi tempo, certe ne.

HEDDA
Ho, la pensoj, -- ili ne lasas sin tiel regi --

FRAUxLINO TESMAN
(dauxrigante) Ja, bona Dio, tiel farigxas en tiu cxi mondo. Hejme
cxe mi ni nun kudros lintolon por Rina. Kaj mi opinias ke ankaux cxe
vi oni baldaux kudros. Sed tio estos de alia speco, tio, -- dankon al
Dio!

(_Jorgen Tesman_ envenas de la antauxcxambro.)

HEDDA
Nu, estas bone ke vi fine revenas.

TESMAN
Cxu vi estas cxi tie, onklino Julle? Cxe Hedda? Jen imagu!

FRAUxLINO TESMAN
Mi jxus intencis foriri, mia kara knabo. Nu, cxu vi sukcesis fari
cxion, kion vi promesis al mi?

TESMAN
Ne, mi vere timas, ke mi forgesis la duonon. Mi devas denove enkuri
cxe vi morgaux. Cxar hodiaux mia kapo estas kvazaux konfuzita. Mi ne
povas kunteni la pensojn.

FRAUxLINO TESMAN
Sed kara Jorgen, vi ne devas reagi tiel.

TESMAN
Do? Kiel do, vi opinias?

FRAUxLINO TESMAN
Vi devas ami la funebron. Esti gxoja pro tio kio okazis. Kia mi
estas.

TESMAN
Ho jes, jes. Vi pensas pri Rina, cxu?

HEDDA
Farigxos solece por vi nun, frauxlino Tesman.

FRAUxLINO TESMAN
La unuajn tagojn, jes. Sed ne dauxros longe, espereble. Mi intencas,
ke la cxambreto de karmemora Rina ne restu malplena.

TESMAN
Nu? Kiun vi volas, ke enlogxigxu? Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Nu, trovigxas cxiam iu aux alia malsana kompatindulino, kiu bezonas
zorgadon kaj flegon, bedauxrinde.

HEDDA
Cxu vi vere ankorauxfoje volas preni sur vin tian krucon?

FRAUxLINO TESMAN
Krucon! Dio pardonu vin, infano, -- ne estis ja kruco por mi.

HEDDA
Sed se nun venus fremda homo kaj --

FRAUxLINO TESMAN
Ho, kun malsanaj homoj oni baldaux amikigxas. Kaj mi ja vere bezonas
iun por kiu vivi, ankaux mi. Nu, dankon al Dio, -- en via domo eblus
ankaux okazi io aux alia por laborigi la manojn de maljuna onklino.

HEDDA
Ho, ne parolu pri niaj aferoj.

TESMAN
Jes, imagu kiom bonege ni tri povus kune vivi, se --

HEDDA
Se --?

TESMAN
(maltrankvila) Ho, nenio. Certe ordigxos. Esperu tion. Cxu?

FRAUxLINO TESMAN
Ja, ja. Vi du certe havas ion priparolendan, mi komprenas. (ridetas)
Kaj Hedda eble havas ion rakontindan por vi, Jorgen. Adiaux!
Nun mi devas hejmeniri al Rina. (turnas sin cxe la pordo)
Bona Dio, kiel strange imagi! Nun Rina estas cxe mi kaj cxe karmemora
Jochum samtempe.

TESMAN
Jes, jen imagu, onklino Julle! Cxu?

(_Frauxlino Tesman_ eliras tra la pordo de la antauxcxambro.)

HEDDA
(sekvas _Tesman_ per la okuloj malvarme kaj esplore) Mi vere kredas,
ke la morto atakas _vian_ koron pli ol sxian.

TESMAN
Ho, ne estas sole jena morto. Estas Ejlert pro kiu mi estas tiom
maltrankvila.

HEDDA
(rapide) Cxu estas io nova pri li?

TESMAN
Mi intencis kuri supren al li nun posttagmeze, kaj diri al li, ke la
manuskripto estas sendifekta.

HEDDA
Nu? Vi ne renkontis lin?

TESMAN
Ne. Li ne estis hejme. Sed poste mi renkontis sinjorinon Elvsted, kaj
sxi diris, ke li estis cxe ni frue cxi-matene.

HEDDA
Jes, tuj post via foriro.

TESMAN
Kaj, lauxdire, li estis dissxirinta la manuskripton. Cxu?

HEDDA
Jes, li tion asertis.

TESMAN
Sed, bona Dio, do li estis ja tute freneza! Kaj sekve vi ne kuragxis
redoni gxin al li, Hedda?

HEDDA
Ne, li gxin ne ricevis.

TESMAN
Sed vi certe diris al li, ke ni gxin havas?

HEDDA
Ne. (rapide) Eble vi tion diris al sinjorino Elvsted?

TESMAN
Ne, tion mi ne volis. Sed al li mem vi estus tion dirinta. Imagu, se
li en malespero ekpensus sin meti en dangxeron de morto! Donu al mi
la manuskripton, Hedda! Mi tuj kuros kun gxi al li. Kie vi havas la
paketon?

HEDDA
(malvarma kaj nemovigxanta, sin apogante al la apogsegxo) Mi gxin ne
plu havas.

TESMAN
Vi gxin ne plu havas! Pro la cxielo kion vi aludas per tio!

HEDDA
Mi forbruligis gxin -- cxion.

TESMAN
(eksaltas en timo) Forbruligis! Forbruligis la manuskripton de
Ejlert!

HEDDA
Ne kriu tiel. La servistino povus eble vin auxdi.

TESMAN
Forbruligis! Sed bona Dio --! Ne, ne, ne, -- tio estas tute neebla!

HEDDA
Jes, sed tiel tamen estas.

TESMAN
Sed cxu vi mem komprenas, kion vi faris, Hedda! Estas ja
kontrauxlegxa traktado de trovitajxo. Jen imagu! Jes, demandu nur al
asesoro Brack, kaj vi auxdos.

HEDDA
Estas pli konsilinde, ke vi ne parolu pri tio, -- nek al la asesoro,
nek al iu alia.

TESMAN
Sed kiel povis vi ekpensi iun tiagrade neauxditan agon! Kiel povis vi
ekhavi tiun ideon? Kiel tia koncepto obsedis vin? Respondu al mi pri
tio. Cxu?

HEDDA
(subpremas preskaux nerimarkeblan rideton) Mi tion faris por vi,
Jorgen.

TESMAN
Por mi!

HEDDA
Kiam vi revenis hejmen cxi-matene kaj rakontis, ke li legis por vi --

TESMAN
Jes, jes, kaj kio jen?

HEDDA
Tiam vi konfesis, ke vi enviis al li lian verkon.

TESMAN
Ho Dio, ne prenu tion lauxlitere --.

HEDDA
Tamen. Mi ne povis toleri la penson, ke iu alia superombru vin.

TESMAN
(kun ekkrio inter dubo kaj gxojo) Hedda, -- ho, cxu estas vero, kion
vi diras! -- Tamen, -- tamen -- tiel mi neniam antauxe spertis vian
amon. Jen imagu!

HEDDA
Nu, do estas plej bone ke vi eksciu -- ke gxuste en tiu cxi tempo --
(impete, interrompante) Ne, ne, -- vi povas pridemandi cxe onklino
Julle. Kaj certe sxi donos al vi informon.

TESMAN
Ho, mi preskaux kredas ke mi komprenas vin, Hedda! (kunfrapas la
manojn) Eja, bona Dio, vi --, cxu tio estus ebla! Cxu?

HEDDA
Ne kriu tiel. La servistino povus auxdi vin.

TESMAN
(ridante en senrega gxojo) La servistino! Ne, nun vi estas vere
amuzega, Hedda! La servistino, -- tiu estas ja Berte, tiu! Mi mem
iros tion rakonti al Berte.

HEDDA
(premegas la manojn kiel en malespero) Ho, mi krevos, -- mi krevos
en cxio cxi!

TESMAN
En kio do, Hedda? Cxu?

HEDDA
(malvarme, sinrege) En cxio tio -- ridinda, -- Jorgen.

TESMAN
Ridinda? Ke mi estas tiom gxojega. Sed tamen --. Eble ne estas sagxe,
ke mi ion diru al Berte.

HEDDA
Ho ja, -- kial ne ankaux tio?

TESMAN
Ne, ne, ankoraux ne. Sed onklino Julle nepre devas tion scii. Kaj
ankaux _tio_ ke vi komencis nomi min Jorgen! Jen imagu. Ho, onklino
Julle, sxi farigxos ege gxoja, -- ege gxoja!

HEDDA
Kiam sxi auxdos ke mi forbruligis la paperojn de Ejlert Lovborg --
por vi?

TESMAN
Ne, jen vere! Tion pri la paperoj, tion kompreneble neniu devas
ekscii. Sed ke vi forbruligas por mi, Hedda, -- en tiu scio vere
ankaux onklino Julle partoprenu! Cetere mi sxatus scii, mi, cxu tia
sinteno estas kutima cxe junaj edzinoj? Cxu?

HEDDA
Vi devas demandi al onklino Julle ankaux pri _tio_, mi opinias.

TESMAN
Jes, tion mi certe okaze faros. (denove aspektas maltrankvile kaj
hezitante) Tamen, -- tamen, la manuskripto? Bona Dio, estas ja tamen
terure pensi pri la kompatinda Ejlert.

(_Sinjorino Elvsted_, vestita kiel je la unua vizito, kun cxapelo kaj
supervestoj, envenas tra la pordo de la antauxcxambro.)

ELVSTED
(salutas rapide kaj diras ekscitite) Ho, kara Hedda, ne ofendigxu
pro tio, ke mi revenas.

HEDDA
Kio okazis al vi, Tea?

TESMAN
Cxu denove estas io pri Ejlert Lovborg? Cxu?

ELVSTED
Ho jes, -- mi terure timas, ke akcidento okazis al li.

HEDDA
(prenas sxian brakon) Ho, -- vi tion kredas!

TESMAN
Ne do. bona Dio, -- kial vi povas ekpensi pri tiajxo, sinjorino
Elvsted!

ELVSTED
Ja, cxar mi auxdis, ke oni parolis pri li en la pensiono, -- gxuste
kiam mi envenis. Ho, disvastigxas ja la plej nekredeblaj onidiroj pri
li en la urbo hodiaux.

TESMAN
Jes, imagu, tion ankaux mi auxdis! Kaj tamen mi povas atesti, ke li
iris rekte hejmen kaj kusxigis sin. Jen imagu!

HEDDA
Nu, -- kion oni diris en la pensiono?

ELVSTED
Ho, mi eksciis nenion. Aux cxar ili nenion certe sciis aux --. Ili
silentigxis, kiam ili min vidis. Kaj demandi mi ne kuragxis.

TESMAN
(maltrankvile pasxadante) Ni esperu -- ni esperu, ke vi misauxdis,
sinjorino Elvsted!

ELVSTED
Ne, ne, mi estas certa, ke pri li oni parolis. Kaj jen mi auxdis, ke
oni ion menciis pri malsanulejo aux --

TESMAN
Malsanulejo!

HEDDA
Ne, -- tio do vere neeblas!

ELVSTED
Ho, mi morte timas pro li. Kaj sekve mi supreniris al lia logxejo,
kaj sercxis lin _tie_.

HEDDA
Cxu vere vi _povis_ decidigi vin al tio, Tea!

ELVSTED
Jes, kion do mi alie farus? Cxar sxajnis al mi, ke mi ne plu povis
elteni tiun necertecon.

TESMAN
Sed vi ne renkontis lin? Ankaux vi ne? Cxu?

ELVSTED
Ne. Kaj la aliaj logxantoj nenion sciis pri li. Li ne estis hejme de
post hieraux posttagmeze, ili diris.

TESMAN
Hieraux! Imagu, ke ili povis tion diri!

ELVSTED
Ho, sxajnas al mi, ke devas esti okazinta iu akcidento al li!

TESMAN
Vi, Hedda, -- cxu mi iru urben, kaj tie informigxu pri li en diversaj
lokoj --?

HEDDA
Ne, ne, vi ne impliku vin en tio cxi.

(_Asesoro Brack_, kun cxapelo en la mano, envenas tra la pordo de la
antauxcxambro, kiun _Berte_ malfermas kaj poste malantaux li fermas.
Li aspektas serioze kaj salutas silente.)

TESMAN
Ho, jen vi, kara Asesoro? Cxu?

BRACK
Jes, mi nepre devis viziti vin cxivespere.

TESMAN
Mi povas vidi laux via aspekto, ke vi ricevis mesagxon de onklino
Julle.

BRACK
Ankaux tiun mi ricevis, jes.

TESMAN
Cxu ne estas malgxojige? Cxu?

BRACK
Nu, kara Tesman, tio estas kiel oni tion konceptas.

TESMAN
(rigardas lin necerte) Cxu estas okazinta io alia?

BRACK
Jes, vere estas.

HEDDA
(ekscitita) Io malgxojiga, asesoro Brack?

BRACK
Ankaux tio lauxkoncepte, Sinjorino.

ELVSTED
(senvole ekgxemas) Ho, estas io pri Ejlert Lovborg!

BRACK
(iom rigardas sxin) Kial Sinjorino ekpensas pri _tio_? Cxu eble
Sinjorino jam ion scias --?

ELVSTED
(konfuzita) Ne, ne, mi tute nenion scias; sed --

TESMAN
Sed bona Dio, diru do!

BRACK
(sxultrotiras) Nu, -- bedauxrinde, -- Ejlert Lovborg estas portita
al la malsanulejo. Li certe jam estas mortonta.

ELVSTED
(ekkrias) Ho Dio, ho Dio --!

TESMAN
En la malsanulejo! Kaj ecx mortonta!

HEDDA
(senvole) Tiom rapide do --!

ELVSTED
(lamentante) Kaj ni, kiuj disigxis sen repacigxo, Hedda!

HEDDA
(flustras) Sed, Tea, -- Tea do!

ELVSTED
(sen atenti sxin) Mi devas iri al li! Mi devas vidi lin en vivo.

BRACK
Vi neniel povas, Sinjorino. Neniu estas permesata enveni al li.

ELVSTED
Ho, sed diru do al mi nur tion, kio okazis al li! Kio do estas?

TESMAN
Jes, cxar li kredeble ne mem --! Cxu?

HEDDA
Jes, mi certas ke li mem faris.

TESMAN
Hedda, -- kial vi povas --!

BRACK
(kiu konstante sxin rigardas) Bedauxrinde vi gxuste divenis,
sinjorino Tesman.

ELVSTED
Ho, kiom terure!

TESMAN
Li mem do! Jen imagu!

HEDDA
Sin pafis!

BRACK
Ankaux nun vi gxuste divenis, Sinjorino.

ELVSTED
(provas sin regi) Kiam tio okazis, sinjoro Asesoro?

BRACK
Nun, posttagmeze. Inter la tria kaj la kvara.

TESMAN
Sed bona Dio, -- kie li do tion faris? Cxu?

BRACK
(iom necerta) Kie? Jes, kara, -- eble li tion faris en sia logxejo.

ELVSTED
Ne, tiel ne povas esti. Cxar tie mi enrigardis inter la sesa kaj la
sepa.

BRACK
Nu, do en iu alia loko. Tion mi ne precize scias. Mi nur scias, ke
oni trovis lin --. Li estis sin pafinta -- tra la brusto.

ELVSTED
Ho, kiom terure imagi! Jen ke pri li tiel finigxis!

HEDDA
(al _Brack_) Cxu estas tra la brusto?

BRACK
Jes, -- kiel mi diras.

HEDDA
Do ne tra la tempio?

BRACK
Tra la brusto, sinjorino Tesman.

HEDDA
Ja, ja, -- la brusto estas ankaux bona.

BRACK
Kiel, Sinjorino?

HEDDA
(repusxante) Ho ne, -- nenio.

TESMAN
Kaj la vundo estas vivdangxera, vi diras? Cxu?

BRACK
La vundo estas absolute mortiga. Versxajne jam estas finite pri li.

ELVSTED
Ja, Ja, tion mi antauxsentas! Estas finite! Finite! Ho, Hedda --!

TESMAN
Sed diru al mi, -- kie vi eksciigxis pri cxio tio?

BRACK
(abrupte) Tra iu el la policistoj. Iu kun kiu mi interparolus.

HEDDA
(lauxte) Fine heroajxo!

TESMAN
(timigita) Dio gardu min, -- kion vi diras, Hedda!

HEDDA
Mi diras, ke en tio cxi estas beleco.

BRACK
Hm, sinjorino Tesman --

TESMAN
Beleco! Ne, jen imagu!

ELVSTED
Ho, Hedda, kiel vi do povas paroli pri beleco en tiajxo!

HEDDA
Ejlert Lovborg faris la saldon pri sia vivo. Li kuragxis tion fari,
kio -- kio estis farenda.

ELVSTED
Ne, neniel kredu, ke tiel okazis! Kion li faris, tion li faris en
deliro.

TESMAN
En malespero li tion faris!

HEDDA
Tiel ne estas. Pri tio mi estas certa.

ELVSTED
Jes, li faris! En deliro! Gxuste kiel kiam li dissxiris niajn
kajerojn.

BRACK
(ekmiras) La kajerojn? La manuskripton, vi aludas? Cxu li dissxiris
gxin?

ELVSTED
Jes, tion li faris cxi-nokte.

TESMAN
(flustras mallauxte) Ho, Hedda, el tio ni neniam liberigxos.

BRACK
Hm, estas strange.

TESMAN
(pasxadante sur la planko) Jen imagu, ke Ejlert tiel forlasas la
mondon! Kaj ne postlasas tion, kio dauxre famigus lian nomon --

ELVSTED
Ho, se eblus tion rekonstrui!

TESMAN
Jes, imagu, se tio eblus! Mi ne scias kiom mi donus --

ELVSTED
Eblus, sinjoro Tesman.

TESMAN
Kion vi sugestas?

ELVSTED
(sercxas en la posxo de la robo) Jen, vidu. Mi gardis la foliajxojn,
kiujn li kunportis, kiam li diktis.

HEDDA
(pasxon pli proksimen) Ahx --!

TESMAN
Ilin vi gardis, sinjorino Elvsted! Cxu?

ELVSTED
Jen ili estas. Mi kunprenis ilin, kiam mi forvojagxis. Kaj ili restis
en la posxo --

TESMAN
Ho, permesu al mi rigardi!

ELVSTED
(donas al li amaseton da folietoj) Sed estas tiom konfuzite. Tiom
intermiksite.

TESMAN
Imagu, cxu ni tamen povus trovi vojon en gxi! Eble kiam ni du helpus
unu la alian --

ELVSTED
Ho jes, ni almenaux provu --

TESMAN
Ni _plenumu_! Ni _devas_ sukcesi! Mi metas mian vivon en tion!

HEDDA
Vi, Jorgen? Vian vivon?

TESMAN
Jes, aux pli gxuste dirite la tutan tempon je mia dispono. Miaj
propraj kolektoj, ili kusxu dume. Hedda, -- vi komprenas min? Cxu?
Estas io kion mi sxuldas al la renomo de Ejlert.

HEDDA
Eble tio.

TESMAN
Kaj jen, kara sinjorino Elvsted, ni do al la laboro. Bona Dio, ne
utilas kovi sur tio, kio estas okazinta. Cxu? Ni provu tiom retrovi
animan trankvilon, ke --

ELVSTED
Jes, jes, sinjoro Tesman, mi provos kiom eble plej bone.

TESMAN
Nu, venu do cxi tien. Ni devas tuj ekzameni la noticojn. Kie ni sidu?
Cxi tie? Ne, tie en la malantauxa cxambro. Pardonu, kara Asesoro!
Venu do kun mi, sinjorino Elvsted.

ELVSTED
Ho Dio, -- se nur estus fareble!

(_Tesman_ kaj _sinjorino Elvsted_ iras en la malantauxan cxambron.
Sxi deprenas cxapelon kaj supervestojn. Ambaux sidigas sin cxe la
tablo sub la penda lampo kaj sin profundigas en fervora ekzameno de
la paperoj. _Hedda_ iras al la forno kaj eksidas sur la apogsegxon.
Iom poste _Brack_ iras al sxi.)

HEDDA
(duonlauxte) Ho Asesoro, -- kia liberigxo estas en tio cxi pri
Ejlert Lovborg.

BRACK
Liberigxo, sinjorino Hedda? Jes, por li ja efektive estas
liberigxo --

HEDDA
Mi pensas, por mi. Liberigxo scii, ke almenaux io kuragxa povas
libervole okazi en tiu cxi mondo. Io, sur kio falas lumo de spontanea
beleco.

BRACK
(ridetas) Hm, -- kara sinjorino Hedda --

HEDDA
Ho, mi certe scias, kion vi volas diri. Cxar vi estas ia fakulo,
ankaux vi, kiel -- nu!

BRACK
(rigardas sxin firme) Ejlert Lovborg signifis por vi pli ol vi eble
volas agnoski por vi mem. Aux cxu mi eraras en tio?

HEDDA
Pri tiajxo mi ne al vi respondas. Mi nur scias, ke Ejlert Lovborg
havis kuragxon vivi la vivon laux sia propra animo. Kaj nun -- la
heroajxo! El kiu brilas beleco. Tio, ke li havis forton kaj volon
elsxiri sin el la vivofesteno -- tiom frue.

BRACK
Mi bedauxras, sinjorino Hedda, -- sed mi estas devigata tiri vin el
bela iluzio.

HEDDA
Iluzio?

BRACK
El kiu vi tamen baldaux elsxirigxus.

HEDDA
Kaj kiu estas do tiu?

BRACK
Li ne mortpafis sin mem -- libervole.

HEDDA
Ne libervole!

BRACK
Ne. La afero pri Ejlert Lovborg ne estas tia, kia mi gxin prezentis.

HEDDA
(emociita) Cxu vi ion prisilentis? Kaj kion?

BRACK
Pro la kompatinda sinjorino Elvsted mi iomete sxangxis la esprimojn.

HEDDA
Kiujn do?

BRACK
Unue tiun, ke li jam vere estas morta.

HEDDA
En la malsanulejo.

BRACK
Jes. Kaj sen regajni konscion.

HEDDA
Kion pli vi prisilentis?

BRACK
Tion, ke la evento ne okazis en lia cxambro.

HEDDA
Nu, tio povas ja esti suficxe indiferenta.

BRACK
Ne tute. Cxar mi al vi diru, -- Ejlert Lovborg trovigxis mortpafita
en -- la buduaro de frauxlino Diana.

HEDDA
(volas eksalti, sed refalas) Neeblas, asesoro Brack! Tie li ne
denove trovigxus hodiaux!

BRACK
Li estis tie hodiaux posttagmeze. Li venis por postuli ion, kion
oni estus forpreninta de li. Parolis konfuzite pri infano, kiu
malaperis --

HEDDA
Ahx, -- tial do --

BRACK
Mi pensis, ke eble povus esti lia manuskripto. Sed tiun li ja mem
neniigis, mi auxdas. Do eble estis lia posxbiletujo.

HEDDA
Eble estis gxi. -- Kaj tie, -- tie oni trovis lin.

BRACK
Jes, tie. Kun elpafita pistolo en la brustposxo. La kuglo trafis lin
mortige.

HEDDA
En la brusto, -- jes.

BRACK
Ne, -- gxi trafis lin en la abdomenon.

HEDDA
(ekrigardas lin kun esprimo de abomeno) Aldone tio! Ho ridindajxo
kaj abomenajxo, kiuj suprenmetas sin kiel malbenon sur _cxion_, kion
mi nur tusxas.

BRACK
Aldonigxas ankaux io alia, sinjorino Hedda. Io, kion oni ankaux
klasifiku sub la fia.

HEDDA
Kaj kio estas tio?

BRACK
La pistolo, kiun li cxe si havis --

HEDDA
(senspire) Nu! Kio pri gxi!

BRACK
Gxin li devas esti sxtelinta.

HEDDA
(eksaltas) Sxtelinta! Ne estas vero! Tion li ne faris.

BRACK
Nenio alia eblas. Li certe estas gxin sxtelinta --. Sx-sxt!

(_Tesman_ kaj _sinjorino Elvsted_ ekstaris cxe la tablo en la
malantauxa cxambro kaj venas en la salonon.)

TESMAN
(kun la paperoj en ambaux manoj) Auxdu, Hedda, -- preskaux neeblas
por mi vidi tie sub la penda lampo. Jen imagu.

HEDDA
Jes, mi imagas.

TESMAN
Cxu povus ni sidi cxe via skribotablo. Cxu?

HEDDA
Volonte. (rapide) Ne, atendu! Lasu min unue iom ordigi.

TESMAN
Ho, tion vi tute ne bezonas, Hedda. Estas suficxe da loko.

HEDDA
Ne, ne, lasu min nur ion forigi, mi diras. Porti tion cxi tien sur la
pianon dume. Jen do!

(Sxi tiras objekton, kovritan de notfolioj, el sub la bretaro,
almetas pliajn notfoliojn, kaj portas cxion maldekstren en la
malantauxan cxambron. _Tesman_ metas la paperfoliojn sur la
skribotablon kaj translokigas tien la lampon de la tablo en la
angulo. Li kaj _sinjorino Elvsted_ eksidas kaj rekomencas la laboron.
_Hedda_ revenas.)

HEDDA
(malantaux la segxo de _sinjorino Elvsted_, mole palpante sxiajn
harojn) Nu, dolcxa Tea, -- cxu eblas pri la monumento de Ejlert
Lovborg?

ELVSTED
(rigardas sxin senespere) Ho Dio, -- certe farigxos ege malfacile
trovi sistemon.

TESMAN
Ni devas kapabli. Estas la sola vojo. Kaj ordigi la paperojn de
aliuloj, -- tio estas gxuste io por kio mi tauxgas.

(_Hedda_ iras al la forno kaj eksidas sur unu el la taburetoj.
_Brack_ staras super sxi, apoganta al la apogsegxo.)

HEDDA
(flustras) Kion vi diris pri la pistolo?

BRACK
(mallauxte) Ke li nepre estas gxin sxtelinta.

HEDDA
Kial gxuste sxtelinta?

BRACK
Cxar cxiu alia klarigo devas esti neebla, sinjorino Hedda.

HEDDA
Cxu?

BRACK
(rigardas sxin iom ekzamene) Ejlert Lovborg kompreneble estis cxi
tie hodiaux matene. Cxu ne?

HEDDA
Jes.

BRACK
Vi estis sola kun li, cxu?

HEDDA
Jes, momenton.

BRACK
Cxu vi ne forlasis la cxambron, dum lia cxeesto?

HEDDA
Ne.

BRACK
Pripensu. Cxu vi ne eliris momenton?

HEDDA
Jes, eble mallongan momenton -- eksteren en la antauxcxambron.

BRACK
Kaj kie vi dume havis vian pistolskatolon?

HEDDA
Gxi estis ene en --

BRACK
Nu, sinjorino Hedda?

HEDDA
La skatolo staris tie sur la skribotablo.

BRACK
Cxu vi poste rigardis cxu ambaux pistoloj estas tie?

HEDDA
Ne.

BRACK
Ankaux ne estas necese. Mi vidis tiun pistolon, kiun Lovborg havis
cxe si. Kaj mi tuj rekonis gxin de hieraux. Kaj ankaux de pli frue.

HEDDA
Cxu vi eble havas gxin?

BRACK
Ne, la polico gxin havas.

HEDDA
Kion la polico faros pri la pistolo?

BRACK
Sercxos sciigxon pri la posedanto.

HEDDA
Cxu vi kredas, ke oni tion povas malkasxi?

BRACK
(klinas sin super sxi malsupren kaj flustras) Ne, Hedda Gabler, --
ne tiom longe kiom mi silentas.

HEDDA
(rigardas lin timeme) Kaj se vi ne silentas, -- kio do?

BRACK
(sxultrotiras) Estas ja cxiam la klarigo, ke la pistolo estas
sxtelita.

HEDDA
(firme) Prefere morti!

BRACK
(ridetas) Tiajxon oni diras, sed oni tion ne faras.

HEDDA
(ne respondante) Kaj se la pistolo do ne estas sxtelita. Kaj la
posedanto trovigxas. Kio tiam sekvos?

BRACK
Ja, Hedda, -- tiam sekvos la skandalo.

HEDDA
La skandalo!

BRACK
La skandalo, jes, -- kiun vi tiom morte timas. Kompreneble vi estos
vokata antaux la tribunalon. Kaj vi kaj frauxlino Diana. Sxi devas ja
klarigi kiel cxio okazis. Se estis akcidenta pafo aux intenca
mortigo. Cxu li tirus la pistolon el la posxo por sxin minaci? Kaj
jen la kuglo pafigxus? Aux cxu sxi tirus la pistolon el lia mano, kaj
jen mortpafus lin, kaj remetus la pistolon en lian posxon? Sxi certe
kapablus tion fari. Cxar sxi estas fortika knabineto, tiu sama
frauxlino Diana.

HEDDA
Sed cxio cxi abomena ne koncernas _min_.

BRACK
Ne. Sed vi devas respondi tiun demandon: Kial vi donis la pistolon al
Ejlert Lovborg? Kaj kiujn konkludojn oni tiros el la fakto, ke vi al
li gxin donis?

HEDDA
(mallevas la kapon) Vere. Pri tio mi ne pensis.

BRACK
Nu, felicxe neniu dangxero estas, tiom longe kiom mi silentas.

HEDDA
(rigardas supren al li) Mi do estas sub via potenco, Asesoro. De nun
vi regas mian korpon kaj animon.

BRACK
(flustras pli mallauxte) Plej kara Hedda, -- kredu min -- mi ne
misuzos la staton.

HEDDA
Tamen same sub via potenco. Dependanta de viaj postuloj kaj volo.
Mallibera. Do mallibera! (ekstaras impete) Ne, -- tiun penson
mi ne eltenos! Neniam.

BRACK
(rigardas sxin duone mokante) Kutime oni rezignas antaux la
neevitebleco.

HEDDA
(reciprokas lian rigardon) Ja, eble.

(Sxi iras al la skribotablo.)

HEDDA
(subpremas senperan rideton kaj imitas la akcenton de Tesman) Cxu vi
do sukcesas, Jorgen? Cxu?

TESMAN
Dio scias, kara. Estos laboro almenaux de pluraj monatoj, tio cxi.

HEDDA
(kiel antauxe) Jen imagu! (rapidas legxere per la manoj tra la
hararo de _sinjorino Elvsted_) Cxu ne estas strange por vi, Tea? Nun
vi sidas cxi tie kune kun Tesman -- gxuste kiel vi antauxe sidis kune
kun Ejlert Lovborg.

ELVSTED
Ho Dio, se mi nur povus inspiri ankaux vian edzon.

HEDDA
Ho, tio certe venos -- kun la paso de tempo.

TESMAN
Ja, sciu, Hedda, -- jam vere sxajnas al mi, ke mi komencas ion tian
percepti. Sed retrovu segxon cxe la asesoro.

HEDDA
Cxu estas nenio, por kio vi du povas uzi min en tio?

TESMAN
Ne, absolute nenio. (turnas la kapon) De nun vi vere devas esti
tiom afabla teni al Hedda kompanion, kara Asesoro!

BRACK
(kun ekrigardo al Hedda) Estos por mi ega plezuro.

HEDDA
Dankon. Sed cxivespere mi estas laca. Mi volas iom kusxi tie ene sur
la sofo.

TESMAN
Jes, tion faru, kara. Cxu?

(_Hedda_ iras en la malantauxan cxambron kaj kuntiras la kurtenojn
post si. Mallonga pauxzo. Subite oni auxdas, ke sxi ludas sovagxan
dancmelodion tie ene sur la piano.)

ELVSTED
(eksaltas de sur la segxo) Hu, kio do estas!

TESMAN
(kuras al la pordaperturo) Sed, plej kara Hedda, -- ne ludu do por
danco cxivespere! Memoru do onklinon Rina! Kaj ankaux Ejlert!

HEDDA
(metas la kapon antauxen inter la kurtenoj) Kaj ankaux onklinon
Julle. Kaj la tutan aron. -- De nun mi estos silenta.

(Sxi denove fermas post si.)

TESMAN
(cxe la skribotablo) Sxi eble suferas vidi nin cxe tiu cxi doloriga
laboro. Sciu, sinjorino Elvsted, -- vi translogxigxu al onklino
Julle. Kaj jen mi venos en la vesperoj. Kaj ni povos sidi laborante
_tie_. Cxu?

ELVSTED
Jes, estus eble pli bone --

HEDDA
(en la malantauxa cxambro) Mi bone auxdas kion vi diras, Tesman. Sed
kiel mi pasigu la vesperojn cxi tie?

TESMAN
(foliumas la paperojn) Ho, asesoro Brack certe estas tiom gxentila,
ke li tamen vizitos vin.

BRACK
(sur la apogsegxo, krietas gxoje) Kun plezuro cxiun lauxvican
vesperon, sinjorino Tesman! Ni kune certe bone amuzigxu cxi tie, ni
du!

HEDDA
(klare kaj auxdeble) Jes, cxu vi ne nutras tiun esperon, Asesoro?
Vi, kia sola koko en la korto -- --

(Pafo auxdigxas tie ene. _Tesman_, _sinjorino Elvsted_ kaj _Brack_
eksaltas.)

TESMAN
Aj, nun sxi denove fingrumas la pistolojn.

(Li distiras la kurtenojn kaj kuras enen. _Sinjorino Elvsted_ same.
_Hedda_ kusxas senviva, sternita sur la sofo. Konfuzo kaj kriado.
Konfuzita _Berte_ envenas de dekstre.)

TESMAN
(krias al _Brack_) Pafis sin! Pafis sin tra la tempio! Jen imagu!

BRACK
(duone paralizita sur la apogsegxo) Sed Dio kompatu, -- tiajxon oni
ja _ne faras!_








End of the Project Gutenberg EBook of Hedda Gabler, by Henrik Ibsen

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HEDDA GABLER ***

***** This file should be named 19183.txt or 19183.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/1/9/1/8/19183/

Produced by William Walter Patterson, Geraldine Wright and Andrew Sly

Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
http://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at http://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations.
To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     http://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
